Als je een levenswijze wilt ontwikkelen die je meer energie oplevert is het goed om te onderzoeken wat je flow geeft. Hieronder vind je een aantal kenmerken van flow[i]:

In een staat van flow zijn actie en zelfbewustzijn een. Je gaat op in wat je doet.

• Je hebt een helder doel voor ogen en om terwijl je bezig bent dat doel te bereiken ga je op ‘in de weg ernaar toe’.
• Je bent met iets bezig wat bij je past en waarvoor jezelf hebt gekozen.
• Bij flow wordt elke handeling onmiddellijk gevolgd door feedback. Dit kan zijn van anderen, waardoor je een goed gevoel krijgt. Of als je de activiteit alleen doet, dan stel je eigen criteria en geef je jezelf innerlijke feedback.
• Bij flow is er een goed evenwicht tussen de vaardigheden die je nodig hebt en de uitdaging die de situatie van je vraagt. Het resultaat is een gevoel van moeiteloosheid, maar ook het volledig focussen en opgaan in je taak.
• In flow zijn actie en zelfbewustzijn een. Je bent helemaal in het hier en nu en gaat op in je taak. Je tijdsbeleving is anders of verdwijnt.
• Het gevoel van genieten zit in je groei in een intrinsiek doel. In de flowactiviteit ben je niet bezig met je ego.
• Het gevoel van flow is dat je een wordt met iets groters dan jezelf. Tijdens de activiteit heb je het gevoel een situatie volledig te beheersen en tegelijkertijd dingen te laten gebeuren.
• Echter kies je steeds weer de uitdaging in de ontwikkeling van jezelf waardoor je een gevoel van overgave ervaart. Het gevoel van genieten zit dan in het meester worden van een moeilijke situatie. Door je helemaal over te geven aan die moeilijke uitdaging, krijg je de ervaring ‘een voertuig’ te worden van een grotere kracht.

Wanneer ben je authentiek en volledig jezelf?

Herken je enkele van deze kenmerken? Dan weet je hoe het is om ervaring van flow te hebben en jezelf volledig uit te drukken. Hoe kom je hier? Het begint erbij jezelf beter te leren kennen. Wat maakt jou tot het bijzondere en unieke mens die je bent? Wanneer ben je authentiek en heb je echt het gevoel jezelf te zijn. Welke gaven heb je en welke talenten wil je tot ontwikkeling brengen? Wat wil je eigenlijk in je leven?

Als je in flow leeft met wie je bent dan ben je trouw aan je hart.Bewustzijn wil zich via jou uitdrukken als liefde.

Als je in flow leeft met wie je bent dan ben je trouw aan je hart. Het denken creeert een leven vol met moeten en aanpassing aan de omgeving. Maar vanuit je hart kom je bij een moeitelozer Zijn. Vanuit je hart heb je contact met waarden in je leven die belangrijk voor je zijn. Vanuit je hart wil iets zich uitdrukken via jou. Het leven wil jouw potentieel kennen en als je dat leeft, dan voel je energie en

Dit klinkt allemaal heel logisch, maar ik merk in de coachings dat dit helemaal niet meer zo vanzelfsprekend is. We zijn dat innerlijk kompas kwijt en leven veelal in ons hoofd, vanuit ideeen. Terwijl leven vanuit je hart je vraagt om te voelen en dieper connectie te maken met jezelf. Als je leeft vanuit flow ben je trouw aan wie jij bent, waar je voor staat en verzet je je niet tegen het leven zoals het is. Er is overgave en tegelijkertijd een afstemming op plezier en jouw potentieel die zich wil uitdrukken als liefde. Het tegengestelde van leven vanuit trouw aan jezelf is leven van compromis naar compromis.

Flow heeft te maken met hogere staat van bewustzijn

Je kunt twee kanten van de flow-staat onderscheiden: een actieve en passieve. Een actieve wil zeggen: doen wat je echt wilt en een passieve: accepteren wat je niet kunt veranderen. Acceptatie betekent niet opgave, maar is dan een teken van een hoger bewustzijn. Vanuit dat hogere bewustzijn kun je veel beter waarnemen wat je andere opties zijn zonder dat je emotioneel en reactief bent.

Mensen in flow vermoeien zich niet door te vertellen hoe de dingen eigenlijk zouden moeten zijn. Ze stellen geen eisen aan het leven maar ze leggen de lat wel hoog voor zichzelf. Ze genieten van het nu, ongeacht de barrières en verwachte output. Ze genieten van het proces zelf. Ze doen wat ze doen omdat het is wat ze willen doen.

Hun ‘doen’ is niet het ‘doen van het ego’ maar het is een spontaan gebeuren. Er is niet een ‘doener’ aanwezig, maar wel een waarnemer van het scheppingsproces. Het proces is transpersoonlijk en toch zou het niet mogelijk zijn zonder de persoon die in de zintuiglijke wereld aanwezig is als ‘kanaal’ van een grotere levensintelligentie waarmee we verbonden zijn vanuit ons hart.

Zelfonderzoek

Zelfonderzoek kan je helpen zicht te krijgen op je waarden, je kwaliteiten, je talenten, je roeping. Wil je hier verder induiken dan kunnen deze vragen van Marlies Terstegge je helpen: 77 vragen voor flow in je leven.

Je kunt flow ervaren in bepaalde activiteiten en deze steeds meer toevoegen aan je dagelijks leven. Er is dan een optimale balans, een optimale harmonie tussen de moeilijkheid van een taak en de je persoonlijke talenten. Ik ervaar bijvoorbeeld flow als ik yogalessen of meditaties of webinars geef. Ik word dan uitgedaagd omdat ik voor de groep zit, ik ben helemaal aanwezig en val samen met dat wat ik hier kom brengen: rust en bewustzijn.

Ik ben nieuwsgierig hoe is dat bij jou? Leuk als je wilt reageren via info@maaike-dijkstra.nl

[i] Geef flow aan je leven Marlies Terstegge (2011)

Flow is een bewustzijnstoestand en staat van zijn, waarbij je opgaat in wat je doet en waarbij je heel dicht bij je essentie blijft. Je bent zo aanwezig in het moment, dat je zelfbewustzijn op gaat in de omgeving. Mihaly Csikszentmihalyi (1990) wordt vaak aangehaald in de sportwereld of het bedrijfsleven. Enkele geïnterviewden in zijn boek spraken over een “onbewuste kracht/ stroom die hen meevoerde”.

Als je flow ervaart is er rust, helderheid, energie. Flow wordt dus gekenmerkt door de volledige aandacht en energie. Je verliest je besef van persoonlijk zelf. 

Deze staat van zijn geeft een geluk. Er is minder tot geen besef van ruimte en tijd. Er is een oneindige bron van energie.  Je bent in contact met de bron.

Veel mensen zitten echter in de overlevingsmodus en zijn geprogrammeerd om te presteren en iets te moeten doen. Als we langdurig hard werken komen we in een ‘staat van zijn’ waar het sympatischische deel van ons zenuwstelsel actief is en we niet zo makkelijk meer kunnen ontspannen. Dit is het deel van het zenuwstelsel dat je helpt bij actie, presteren en overleven. We staan voortdurend ‘aan’.

Ik weet zeker dat ik vroeger veel meer in deze modus zat. En elke moeder met jonge kinderen zal dit ook herkennen. Ik had dan wel veel energie, maar ik ging eigenlijk op adrenaline en stresshormonen. Door werk- en prestatiedruk maakt je lichaam steeds weer adrenaline en cortisol aan. Je denkt dat je heel veel energie hebt, maar in de rust of op vakantie valt je energie ineens weg, krijg je hoofdpijn of voel je je niet fit.

Fysieke aspecten van flow

Je lichaam een goede barometer. Ben je met de juiste dingen bezig dan zal je lichaam ontspannen aanvoelen. Je ervaart zachtheid en ruimte in je lichaam en gevoel van verbinding met jezelf en de wereld. Zit je in de overlevingsstand of leef je vanuit je hoofd, dan zul je dat fysiek gaan voelen in de vorm van spanning die wordt vastgezet, een gevoel van verdoving of hyperalert zijn. Je lichaam maakt steeds weer adrenaline en cortisol aan.

De sympathicus, dat deel van je zenuwstelsel dat gericht is op het signaleren van gevaar blijft actief. Klaar om je te verdedigen, op naar het volgende doel. Als je deze energie niet kwijt kunt, reageert je lichaam fysiek. De sympathicus kan zijn energie niet uitwerken. Zoals vechten of vluchten). Dan gaat het zenuwstelsel in de bevriesmodus. Het bindweefsel in je lichaam spant aan en er kunnen fysieke klachten ontstaan.

De natuurlijke ‘fabrieksinstelling’ van je lichaam is ontspannen. Het parasympathische zenuwstelsel (de ventrale vagus hart-hoofd verbinding), is actief als je je veilig en gedragen voelt. Je lichaam herstelt en heelt vanzelf in deze toestand, net als wanneer je slaapt. . Zo was je toen je heel jong was, ontspannen, natuurlijk en vrij. In deze staat is  ventrale vagus actief. Je ervaart veiligheid, vertrouwen en verbinding met de wereld om je heen.

Zelfonderzoek

Je als een soort nulmeting eens bij jezelf stil staan in hoeverre je flow ervaart in je leven en je verbonden voelt met jezelf en de wereld om je heen.

Geef je jezelf een voldoende of onvoldoende op de volgende aspecten:

• Helderheid
• Keuze
• In je centrum zijn
• Verbinding
• Uitdaging
• Vertrouwen

In het programma Rust en Helderheid gaan we verder met al deze aspecten van flow.

Als je ziet dat alles energie is, dan kun je ermee gaan werken. Alles wat je aandacht geeft groeit. Waar geef jij je energie aan?

Gedachten zijn ook een vorm van energie. Een gedachte kun je zien als een informatiepakketje met energie. Wat geloof jij? Luister je naar je gedachten?Je lichaam reageert onmiddellijk op elke gedachte die opkomt. Wakker zijn betekent bewust aanwezig zijn, voelen en kijken naar gedachten.

Belangrijk daarbij: Zet je hart op 1.

Kies steeds weer voor liefdevol aanwezig zijn. Bewuster kiezen voor liefde en een goed gevoel betekent dat je meer zelfzorg gaat toepassen. Minder moeten. Als je steeds meer gaat kiezen voor een goed gevoel en dat wat je energie geeft, dan krijg je meer energie. Als je steeds meer gaat kiezen voor plezier maken, dan krijg je meer plezier. Ik noem het ook wel het bruisballetje in je buik. Voel je dat nog? Hoe zit dat bij jou?

Als je bewuster wordt van gedachten en hoe ze je steeds uit het moment halen, dan is er meer levensenergie beschikbaar.

Welk cijfer geef je je vitaliteit? Op een schaal van 1 tot 10?

1. Wat zou je kunnen doen om vitaler te worden?

2. Hoe zit het met je stressniveau? Wat voor cijfer geef je jezelf als je kijkt naar de stress die je ervaarde in je werk in de afgelopen week, de afgelopen maand en de afgelopen 3 maanden? Is de stress langdurig of wisselend?

3. Wat kun jij morgen al doen om je stress te verminderen?

4. Welke activiteiten geven jou in het dagelijks leven spanning?

5. Hoeveel lichaamsbeweging heb je per dag?

6. Hoe is het mentaal met je? Ben je over het algemeen kalm of onrustig? Ben je veel aan het piekeren?

7. Hoe is je concentratie? Ben je vergeetachtig?

8. Hoe slaap je en hoeveel uur gemiddeld per nacht?

Hieronder 3 oefeningen die je helpen bewuster te zijn van je energie.

1. Tijd voor jezelf nemen

De eerste, allerbelangrijkste oefening is tijd te nemen voor jezelf. Als je (weer) tijd neemt voor jezelf, zet je een eerste stap naar luisteren naar jezelf. Een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap is de verbinding maken met jezelf, reflecteren op jezelf en bewuste keuzes maken. Dat kan alleen als je hier bewust tijd voor neemt. Hoeveel tijd je neemt, spreek je af met jezelf. Richtlijn is om elke dag 30 minuten een moment voor jezelf te nemen, waarbij je je dagelijkse activiteiten bewust onderbreekt en alleen tijd doorbrengt.

Je kunt kiezen voor meditatie, beweging, sporten, lezen, creativiteit, ontspanning zolang de tijd voor jou maar voedend is. Maar als je een intentie maakt, is het goed om je daar minstens een week aan te houden. Zet de oefeningen als afspraak met jezelf in de agenda. Het is een belangrijk onderdeel van jouw zelfzorg en draagt bij aan jouw levenskwaliteit. Kijk wat het na een week met je heeft gedaan.

2. De zes levensgebieden

Tijd is ook een vorm van energie, want alles is energie. Waar geef jij je tijd aan? In deze oefening kijk je naar zes levensgebieden. De meeste mensen geven hun tijd aan werk, familie en vrienden en relatie. De uitdaging is om je tijd te gaan geven aan je ziel, je lichaam en relatie met jezelf en bewustzijn. Als je die bronnen in jezelf aandacht geeft, gaat dat vanzelf uitstromen naar het rechterdeel van de taart. Hier lees je meer.

3. Energiegevers- en nemers

Wat geeft je energie en wat kost je energie? Een mooie oefening om grip te krijgen op je energiebalans, is om te kijken naar je werkbalans en energiegevers en –nemers in je dagelijks leven en je werk. Je kunt allereerst bewuster gaan kiezen voor activiteiten die jou energie geven. Ten tweede kun je kijken welke overtuigingen, gedachten zich voordoen in activiteiten die je veel energie kosten. Het verzet op iets wat er is, kost ons bakken met energie. Je kunt leren bewuster aanwezig te zijn. Lees meer

Nadi’s en meridianen

De nadi’s vormen samen een netwerk met ontelbare vertakkingen. Zoals bijvoorbeeld het zenuwstelsel bestaat uit een netwerk van zenuwen. De nadi’s en de meridianen zijn de onzichtbare energiebanen in je lichaam. Er stroomt levensenergie doorheen. Nadi komt van ‘nad’ wat stroom of ‘flow’ betekent. Misschien is het je wel eens opgevallen dat je na yoga, meer ruimte en energie ervaart in je lichaam. Alsof alles weer stroomt.

Nadi’s zijn kanalen waardoor het bewustzijn stroomt. De term verwijst in het sanskiret naar buis, pijp, zenuw. Prana (levensenergie) stroomt door deze rivieren in het lichaam.

In de yin yoga werken we met de 12 meridianen die door het fascia, het bindweefsel van ons lichaam lopen. Door het bindweefsel op rek te brengen, activeer je je meridianen en breng je je lichaam en organen weer in balans. Wat yin yoga voor je lichaam doet, lees je hier.

Het fysieke, energetische en causale lichaam

In de yogaleer maken we onderscheid tussen het fysieke, energetische en causale lichaam. Het fysieke lichaam is het meest tastbaar. Het bestaat uit je botten, je spieren en het bindweefsel dat een verbindende functie heeft in je lichaam.

Daarnaast kennen we het subtielere lichaam, dat verwijst naar dit wonderbaarlijk netwerk – je zenuwstelsel en energiebanen. Het subtiele lichaam noemen we ook wel het energetische lichaam. Je kunt het niet zien, maar wel voelen. Je voelt het bijvoorbeeld in de vorm van tintelingen of stroming. Of als iemand in je energie/aura komt.

Door yoga en meditatie wordt je steeds gevoeliger voor de signalen van je lichaam en ga je steeds bewuster voelen. Hier werk ik ook mee in de coaching. Je ontwikkelt steeds meer lichaamsbewustzijn en bent beter in staat te luisteren naar de signalen van het lichaam en bewustere keuzes te maken – in overeenstemming met je gevoel.

Tenslotte is er het causale lichaam, dat verwijst naar ‘de spirit’: het nog subtielere bewustzijn. Een aanwezigheid voorbij de vorm. Voor ieder van ons uniek. Het causale lichaam verwijst naar jouw unieke pad, de laag van de ziel. Diep van binnen ken je je Gods-essentie als licht en vrijheid voorbij de vorm. Tegelijkertijd is er een levenspad dat voor jouw klopt en heb je daarin onderscheidingsvermogen. Een innerlijke weten wat voor jouw liefdevol is, trouw aan jouw unieke levensweg.

Je kunt hierin nog subtielere lagen onderscheiden, maar we gaan even terug naar het energetische lichaam.

Naast de nadi’s heb je zeven energiecentra in je lichaam: de chakra’s. Hier heb je vast wel eens van gehoord tijdens de yogales. De zeven chakra’s verwijzen allemaal naar energiecentrum in je lichaam. Ze zijn alle zeven verbonden met een ander thema in je leven en met levensenergie. Als je goed in balans bent, dan gaat de levensenergie stromen.

De zeven chakra’s

De zeven chakra’s zijn energiecentra in het lichaam en verbonden met thema’s.

1. Eerste chakra – wortel chakra: kleur rood

Het wortel chakra bevindt zich aan de basis van de ruggengraat.De kracht van het eerste chakra staat voor de lichamelijke vitaliteit die een persoon heeft. Is je wortel chakra in balans dan ervaar je waarschijnlijk een goede fysieke gezondheid. Het wortel chakra staat ook voor de basis in het fysieke leven.

2.Tweede chakra – heiligebeen chakra: kleur oranje

Het heiligbeen chakra ligt op de onderbuik, tussen de navel en geslachtsdelen. Het tweede chakra reguleert alle emoties. Het is het punt van menselijke verbondenheid, dit geeft een mens de tools om andermans gevoelens te kunnen aanvoelen. Ook is dit het chakra van onze seksualiteit.

3. Derde chakra – zonnevlecht chakra kleur geel

Het zonnevlecht chakra vind je ter hoogte van de navel.Het derde chakrapunt staat voor ons denken. Ons emotionele leven, wilskracht. Als je zonnevlecht chakra genoeg open staat, ben je goed in contact met je eigen gevoelens, je hebt genoeg zelfwaardering.

4. Vierde chakra – hartchakra kleur: groen

Het hart chakra bevindt zich midden in de borst bij het hart. Het vierde chakra staat in het teken de liefde. Wanneer je hart chakra open staat zie jij de mensen zoals ze zijn en voel je liefde voor je medemens en dieren.

5. Vijfde chakra – keelchakra kleur: blauw

Het vijfde chakra vind je in de keel. Het keel chakra heeft als thema communicatie. Als je eigenlijk iets wilt zeggen maar het niet doet, kan het keel chakra hieronder lijden. Ook zorgt het keel chakra ervoor dat je in staat bent om een zekere onafhankelijkheid te creëren van de mening van andere mensen waardoor je dit makkelijker kunt loslaten.

6. Het zesde chakra: derde oog chakra kleur indigo/paarsblauw

Het zesde chakra ligt midden op het voorhoofd. Dit is het chakra van het visualisatievermogen. Daarnaast staat het derde oog chakra voor creatieve energie en nieuwe ideeën.

7. Zevende chakra: kruin chakra kleur goud/wit

Het zevende chakra bevindt zich boven het hoofd. Dit is het punt dat ons verbindt met de kosmische energie. Het verwijst dan ook naar boven. Wanneer het kruin chakra open staat ben je goed in contact met je eigen intuïtie.

Ida, Pingala en Sushumna

Binnen het netwerk van nadi’s zijn er drie belangrijke kanalen. Deze beheersen de stroom van prana en bewustzijn in alle andere nadi’s van het lichaam. Deze drie nadi’s heten Ida, Pingala en Sushumna.

De Ida nadi beheerst alle mentale processen, terwijl de Pingala nadi alle vitale processen beheerst. Ida staat voor de maan (het vrouwelijke) en Pingala (het mannelijke) voor de zon. Een derde nadi, Sushumna, is het kanaal voor het ontwaken van het spirituele bewustzijn.

Sushumna: ontwaakt bewustzijn

Sushumna stroomt door het centrale kanaal van het ruggenmerg, terwijl Ida en Pingala gelijktijdig over de buitenkant van het ruggenmerg stromen, maar nog steeds aan de binnenkant van de wervelkolom. De Ida, Pingala en Sushumna nadi’s beginnen in de bekkenbodem. Van daaruit vloeit Sushumna rechtstreeks naar boven binnen in het centrale kanaal, terwijl Ida naar links gaat en Pingala naar rechts.

Ida en de Pingala werken om de beurt in het lichaam, niet tegelijkertijd. Als je je neusgaten observeert, merk je dat over het algemeen de ene kant vrij stroomt en dat de andere kant geblokkeerd is. Als het linker neusgat open is, is het de maan energie of Ida nadi die stroomt; als het rechter neusgat vrij is stroomt de zonne-energie of Pingala nadi.

Onderzoeken hebben aangetoond dat wanneer het rechter neusgat open is, de linker hemisfeer van de hersenen is geactiveerd. Wanneer het linker neusgat open is, is de rechter hersenhelft geactiveerd. Dit is hoe de nadi’s of energie-kanalen de hersenen, het levensproces en het bewustzijn controleren.

Als we deze twee energieën – Prana en Chitta, Pingala en Ida, het leven en bewustzijn, nu simultaan kunnen laten werken, dan kunnen de beide hersenhelften gelijktijdig functioneren en kunnen ze zo samen de denk-, levens-en intuïtieve processen regelen. Je bent dan in een staat van hoger bewustzijn en verbonden met een grotere universele intelligentie.

Lees meer over mijn yogalessen in Sneek

‘Als je doet waar je ziel naar verlangt, dan stroomt er een rivier door je heen.’

Bij mij is dat als ik meditaties inspreek. Ik vergeet alles inclusief mezelf en er komt iets door mij heen. Dat is een geweldig gevoel van flow. Ik heb het ook als ik yogalessen geef of een groepstraining of stiltedag begeleid.

In het coachingstraject Vitaliteit en Leiderschap kijken we altijd naar je missie. Missie klinkt heel groot. Sommige mensen ervaren echt een roeping. Ze worden geroepen door iets. Maar het kan ook zijn dat je het niet zo sterk wilt formuleren. Het gaat erom dat je ziet dat jij iets brengt vanuit je zijn.  Iets wil zich uitdrukken via jou. En dat is helemaal uniek. Er is niemand zoals jij.

Daar hoef je niet eens moeite voor te doen. Want zijn is moeiteloos. Het is dat wat er verandert als jij een kamer inloopt. Als je jezelf bent, ontspannen bent en straalt, dan kun andere mensen inspireren om ook zichzelf te zijn.

Mijn missie is om mensen rust en bewustzijn te brengen, zodat mensen verlichting ervaren en ontspannen leven en werken.

Sinds ik alle keuzes op het gebied van werk langs die meetlat leg, is mijn leven en werk gaan stromen. Het is belangrijk om te weten, dat dat waar jij naar verlangt ook naar jouw verlangt en dat je het zelf ook doorleeft. In mijn yogascriptie stond:

‘Dat waar je hart naar verlangt, zal vanzelf naar je toekomen’ – Rumi 

Ik durfde dat niet te geloven, dus ik was altijd heel hard aan het werk. Terug naar de vragen. Om je missie te formuleren, beantwoord je de volgende vragen:

• In welke omgevingen wil je investeren? Je bivakkeert in verschillende omgevingen, bijv. familie, werk, verenigingen etc. Beschrijf ook de omgevingen die je belangrijk vindt in je werk.
• In welke doelgroepen wil je graag investeren? Voorbeeld medewerkers, teams, ouderen, inwoners, politiek, leiders.
• Beschrijf je geluksmomenten die je met deze doelgroep hebt meegemaakt (kies daarbij een voorbeeld waarbij je deze doelgroep zag groeien)
• Creatie: Van welke creatie bij deze doelgroep werd jij gelukkig?
• Geven: Wat was het mooiste/beste van jou dat je ze gaf, waardoor de creatie tot stand kwam?
• Dit is de moeilijkste en boeiendste vraag. Vertel je allermooiste kwaliteiten. (je talent)
• Reflecteer op de antwoorden en formuleer je persoonlijke missie in 1 zin. Kun je je missie nog scherper maken?*

Ik geef (doelgroep) xxxxx (je persoonlijke kracht) waardoor (doelgroep) groeit in (creatie).

Vragen met betrekking tot je missie en je werk:

• Wat wil je daar nog meer mee gaan doen?
• Kun je (een deel van) je missie kwijt in je huidige werk?

Het enige wat je hoeft te doen is je missie in gedachten houden als je keuzes maakt in je werk of loopbaan. Dient het je missie ? Geeft het focus op je missie? Of is het afleiding, gemak, verstrooiing, verdeelde aandacht? Doe je het om je omgeving of voor zekerheid? Dat is ook prima, maar wees je er bewust van en zie dat het je ook iets kost als je niet kiest vanuit je hart.

‘Alleen met je hart kun je helder denken’

*Deze vijf vragen komen uit het boek Authenthiek Leiderschap – Bas Blekkingh

Terwijl de wereld dankzij de technologische revolutie enorm is veranderd, functioneert ons brein nog op dezelfde manier. Ons brein reageert op dezelfde manier op stress als in de oertijd. Met het verschil dat we nu vooral mentale stress ervaren. We zijn namelijk niet vaak meer echt in gevaar, maar ervaren wel regelmatig stress. Ons lichaam reageert met fight/flight of freeze-respons op hevige stress, alsof het wil vluchten of aanvallen. Dit voelt levensecht. Maar het gevaar is niet werkelijk.

Echt gevaar wil zeggen dat je leven wordt bedreigd door een roofdier, door honger, door vuur, door kou, door uitdroging over andere omstandigheden die je bestaan bedreigen.  In de huidige tijd ervaren we vooral spanning door mentale stress en prestatiedruk. Fysiek zijn we nauwelijks in gevaar in het dagelijks leven. Hoe kun je dan veerkrachtiger zijn en deze reacties doorzien? Om dit te kunnen doorzien is het eerst van belang om te begrijpen hoe zenuwstelsel en brein werkt.

Ons brein bestaat grofweg uit drie delen:

1) het reptielenbrein2) het limbische brein/zoogdierenbrein3) de neo-cortex: het rationele brein.

Reptielenbrein

Dit deel van ons brein reageert heel reflexmatig en primair en is gericht op veiligheid. Het zorgt ervoor dat we in acute stress-situaties direct reageren. Bijvoorbeeld als we vuur ruiken, dan brengen we onszelf zonder nadenken in veiligheid. De spierspanning, bloeddruk en hartslag stijgt en je lichaam komt in actieve stress-stand om direct te reageren. Helaas reageren we ook vaak met deze stress, zonder dat er gevaar is. Bijvoorbeeld als er we geen vertrouwen of veiligheid ervaren in onzeomgeving of collega’s. Het systeem gaat dan in de vecht- of vluchtreactie op basis van mentale stress. De kunst is fysieke spanning te voelen, zonder erop te hoeven reageren.

Het limbische brein/zoogdierenbrein

Dit deel van ons brein is verbonden met emoties. We zijn vooral gericht op het verkrijgen van prettige emoties, erkenning, waardering, plezier. Soms kunnen negatieve emoties ons zo overweldigen dat we voor een moment volledig worden overgenomen door deze emotie. Dan hebben we voor dat moment geen toegang tot helder, logisch redeneren. De ademhaling kan je helpen je systeem te kalmeren en helder te kunnen denken. Het limbische brein is ook verbonden met je intrinsieke drive, je motivatie. Wat geeft jou plezier? Dit gevoel van vreugde, motivatie volgen is een mooie leidraad om je leven steeds meer in ontspanning en flow te brengen.

De neo-cortex of het rationele brein

Dit deel van ons brein is gericht op visie en doelen, analyseren, de wereld/omgeving ordenen. De neo-cortex is ook de verhalenmaker in ons brein en zorgt ook voor piekergedachten, oordelen en voedt de innerlijke criticus. In onze samenleving ervaren we vooral mentale stress rondom prestatiedruk en veranderingen. We zijn niet fysiek in gevaar, maar ons brein reageert op mentale stress hetzelfde; met fight/flight-respons.

7 tips voor mentale veerkracht:

1. Neem elke dag een moment van rust en meditatie. Dit kan zijn de 3 minuten adempauze, een wandeling of lichte lichaamsbeweging.
2. Train jezelf de aandacht in het moment te brengen. Dit doe je door je lichaam te voelen, te gronden en de aandacht bewust te brengen bij je handeling.
3. Pauzeer en ontspan je lichaam voordat je reageert. Voel de emotie in je lichaam en breng je adem naar je buik. Zo onderbreek je je automatische reacties. OSK: Opmerken, Pauzeren, Keuze maken
4. Leer je ademhaling beheersen en vertraag. Hierdoor ontstaat meer rust in je zenuwstelsel en kun je bewustere keuzes maken.
5. Onderzoek jouw emotionele triggers en stress – patronen. Op het moment dat je ze leert herkennen, schiet je minder snel in een automatische reactie en kun je vrijer worden van je patronen.
6. Wees vriendelijk en compassievol naar je zelf en stel jezelf de vraag: wat heb ik nu nodig?
7. Geniet, maak plezier, maak een lijstje van wat er goed gaat en laat los wat je niet kunt beinvloeden.

Als je innerlijk vrij wilt zijn, is het de kunst om oké te zijn met weerstand. Om oké te zijn met ‘geen zin, moe zijn, verveeld, afhaken, verzet, ik wil dit niet…’ Weerstand versterkt namelijk weerstand.

Als je heel goed kijkt – en dit heb ik altijd onthouden dan kun je zien dat:

Weerstand en spanning voortkomt uit een gedachte. Een gedachte of idee over hoe het zou moeten zijn op dit moment. Over iets wat je niet wilt ervaren, voelen of onder ogen wilt zien.

Op het moment dat je dat gaat zien. Dat het leven anders gaat dan je denkt. Dat je geen controle hebt. Dat je als het ware vecht met een rivier, een stroom die er is. Of dat je probeert die stroom of de rivier te veranderen.

Dan kun je weerstand zien als een dam die je in het leven legt. Dat geeft alleen maar een stuwing of grote kracht in het water. Zo zorgt weerstand ook voor spanning in je lichaam.

De stroom kun je zien als denken en voelen. Het denken en je emoties, gevoelens zijn als een stroom, zo veranderlijk en altijd in beweging. Het beste kun je dat laten gebeuren en ernaar kijken.

Do not resist resistance – Adyashanti

Als weerstand de ruimte krijgt en er ook mag zijn, dan gaat het vanzelf voorbij. In de yoga spelen we ook met de weerstand in een houding. Je kunt jezelf vandaag een ademruimte geven als je vandaag weerstand ervaart. Adem een paar keer bewust in en uit. Het gaat vanzelf weer voorbij.

7 stappen om om te gaan met weerstand:

1. Zie dat weerstand voortkomt uit een idee. Een gedachte, idee die je over de realiteit van dit moment legt. Kun je het idee herkennen en zien dat het niet NU is?
2. Weerstand blijft zichzelf in stand houden, zolang het er niet mag zijn. Weerstand op weerstand versterkt dus de weerstand. Zie dat het er nu eenmaal is en verwelkom het. Zie dat je het niet wilt voelen, wat het ook is.
3. Als je de gedachte hebt herkend die hieraan vooraf gaat, kun je je aandacht heel fysiek maken. Via je lichaam. Waar toont het zich als een verkramping? Of een fysieke spanning? Voel het in je lichaam.
4. Geef de regie op over denken en voelen (dat gaat je nooit lukken) en ontspan er maar in. Het gaat weer voorbij. Het is veranderlijk.
5. Zie dat jij de waarnemer bent, de weerstand herkent in de vorm van een verkramping in je lichaam en een gedachtenverhaal.
6. Iets is stabiel aanwezig en ziet al je pogingen om dit te beïnvloeden. Breng daar je aandacht naar het ZIJN.
7. Laat alles er zijn, precies zoals het nu is. Neem het niet in eigendom. Duw het tegelijkertijd niet weg. Voel de grond onder je en dat je beschikbaar bent. Open je voor alles wat er nu is. Jij bent ruimte voor alles. Onveranderlijk en open. Hierin zal de weerstand geen bedding meer kunnen vinden.