Tijdens onze stilte-ontmoeting merkte Marjolein op: “Nu zie ik het! Het verschil tussen ergens mee zitten en érgens mee zitten.” Ik vond dit een geniaal inzicht. Deze eenvoudige zin raakt aan een diepe waarheid over hoe wij omgaan met ongemak en emoties.

Wanneer we zeggen dat we ‘ergens mee zitten’, bedoelen we vaak dat er iets is wat ons bezighoudt, iets wat we lastig of pijnlijk vinden. We voelen onrust of spanning en willen er meestal zo snel mogelijk vanaf. Ergens ‘mee zitten’ betekent vaak niets anders dan dat we weerstand ervaren en dat iets er niet mag zijn. Dat we geraakt zijn in onze kwetsbaarheid en iets niet willen voelen. We proberen het probleem op te lossen door er veel over na te denken, te piekeren, het gevoel te negeren of onszelf af te leiden. We doen er alles aan om iets te fixen, te veranderen, op te lossen. We gaan erover nadenken, terwijl dit niets oplost en de verkramping juist in stand houdt.

Maar er is ook een andere manier om ‘ergens mee te zitten’. In plaats van te vechten tegen wat we voelen, kunnen we er gewoon bij blijven. Dit betekent dat we ons niet afkeren van het ongemak, maar het juist toestaan om er te zijn. We hoeven niets te veranderen of op te lossen. We zitten letterlijk mét het gevoel, zonder ertegen te vechten. Dat is de kracht van stilte en meditatie. Door te gaan zitten doe je je practice en leer je jezelf te dragen, ook in je geraaktheid. Je ziet dat alles komt en gaat en in jouw verschijnt en bent bereid ook emotie helemaal te voelen. Dit zitten in stilte, helpt je hierbij.

De kracht van aanwezig zijn

In stilte zitten helpt je om aanwezig te zijn bij wat er is en te voelen. Als we daartoe bereid zijn, gebeurt er iets bijzonders. De emotie of het ongemak krijgt de ruimte om te zijn. Vaak merken we dat het gevoel zachter wordt of vanzelf verandert. Het verzet maakt plaats voor openheid en acceptatie.

Dit betekent niet dat moeilijke gevoelens verdwijnen, maar ze verliezen wel hun grip op ons. Wanneer we niet meer wegrennen voor wat er is, ontdekken we dat we groter zijn dan onze emoties. Er ontstaat een dieper besef van wie we werkelijk zijn: de stille, open ruimte waarin alle ervaringen verschijnen en verdwijnen.

Hoe oefen je hiermee?

1. Merk op wat je voelt. Wanneer je merkt dat je ergens mee zit, pauzeer even. Wat voel je precies in je lichaam? Is er spanning, onrust, verdriet?

2. Blijf erbij en doe niets. In plaats van te analyseren of weg te duwen, laat het gevoel er zijn. Adem rustig in en uit terwijl je met je aandacht bij het ongemak blijft. Dit betekent dat je niets hoeft te doen om het gevoel te veranderen of op te lossen, want het lost vanzelf op. Ik heb altijd de uitspraak van Hans Laurentius onthouden: ‘Handjes ervan af’. Elke ervaring verschijnt in het zuivere bewustzijn, dat er simpelweg ís zonder zich te bemoeien met de inhoud.

3.Wees mild Oordeel niet over wat je ervaart. Alles wat opkomt, mag er zijn. Je staat alles toe zoals het verschijnt.

4.Benader alles als al goed en als energie. Zie gedachten en emoties als energie gemaakt van hetzelfde bewustzijn. Er is geen onderscheid, want alles is gemaakt van bewustzijn – van energie. Je zou kunnen zeggen: gedachten en emoties, spanning is een gestolde vorm van energie. Emotie betekent ook ‘movere’ energie in beweging.

4. Grond jezelf. Zeker bij hevige emoties, onrust of ongemak kan het helpen om jezelf bewust te gronden. Als er oud zeer of hevige pijn naar bovenkomt houd dan ook je ogen open. Door bewust contact te maken met de grond geef je alles de ruimte om gedragen te worden. Je grondbesef is er altijd. Dat is het mooie. De energie in je lichaam kan kalmeren als je maar lang genoeg rust in contact met de grond. Gronden brengt je terug in het hier en nu.

5.Ontdek de openheid eromheen. Terwijl je bij het gevoel blijft, kun je opmerken dat er ook iets ruims en stil aanwezig is. Je brengt je aandacht naar het heldere, zuivere bewustzijn dat beschikbaar is voor elke ervaring, maar zich niet bezighoudt met de inhoud van de ervaring. Dat zuivere bewustzijn blijft onaangetast.

Het bijzondere is, hoe vaker je dit doet, hoe minder je deze stappen nodig hebt. Hoe meer je aanwezig bent, hoe directer je in staat bent te doorzien, daar waar je vroeger dagen van slag was. Uiteindelijk is meditatie niet wat je denkt dat het is. Meditatie is alles toestaan zoals het is en dit integreert zich dit in je dagelijks leven, ook als je niet op je meditatiekussen zit.

Een uitnodiging tot openheid en direct ervaren

Het verschil tussen ‘ergens mee zitten’ en ‘ergens méé zitten’ is uiteindelijk een uitnodiging om dat te zien. Om ons verzet op het voelen te zien en er geen verhaal van te maken. Om onze identificaties te zien en de neiging om er een verhaal van te maken.

Door volledig aanwezig te zijn bij wat er is, openen we ons voor de werkelijkheid zoals die nu is. De directe ervaring van dit hier en nu komt weer in beeld. Dit betekent absoluut niet dat je niet meer geraakt wordt en dat alles fijn zal zijn. Maar er ontstaat wel een nieuwe mogelijkheid om niet meer te vechten met wat is en vrijer te zijn.

Het enige wat nodig is, is dat je er mee gaat zitten.

Dit stoppen is zo’n krachtig gebaar. Het brengt je direct in contact met gewaarzijn. Na een herseninfarct 5 jaar geleden is Thay zoals hij ook wordt genoemd door zijn Sangha terug verhuisd naar zijn geboorteland Vietnam.  Hij heeft de mindfulness compassie meditatie toegankelijk gemaakt voor de westerse wereld.

Ik deel graag zijn gedicht Please Call Me by My True Names. In dit gedicht deelt hij het diepe inzicht in hoe we onszelf niet los kunnen zien van de wereld om ons heen. Zelfs niet van diegenen die ons kwaad doen. Of van dat wat we liever niet willen zien in het leven.

De tekst vind je hieronder. Ik raad je aan om het geluidsfragment te beluisteren waar hij het gedicht voordraagt op een van zijn bijeenkomsten. Dan hoor je ook de stilte van de bijeenkomst.

Please Call Me By My True Names

Don’t say that I will depart tomorrow — even today I am still arriving.
Look deeply: every second I am arriving
to be a bud on a Spring branchto be a tiny bird,
with still-fragile wingslearning to sing in my new nest
to be a caterpillar in the heart of a flowerto be a jewel hiding itself in a stone.

I still arrive, in order to laugh and to cry, to fear and to hope.
The rhythm of my heart is the birth and death
of all that is alive

I am the mayfly metamorphosing on the surface of the river
And I am the bird that swoops down to swallow the mayfly
I am the frog swimming happily in the clear water of a pond
And I am the grass-snake that silently feeds itself on the frog

I am the child in Uganda, all skin and bones, my legs as thin as bamboo sticks.
And I am the arms merchant, selling deadly weapons to Uganda
I am the twelve-year-old girl, refugee on a small boat
who throws herself into the ocean after being raped by a sea pirate

And I am the pirate, my heart not yet capable of seeing and loving
I am a member of the politburo, with plenty of power in my hands
And I am the man who has to pay his “debt of blood” to my people dying slowly in a forced-labor camp
My joy is like Spring, so warm it makes flowers bloom all over the Earth

My pain is like a river of tears, so vast it fills the four oceans
Please call me by my true names

so I can hear all my cries and my laughter at once
so I can see that my joy and pain are one
Please call me by my true names
so I can wake upand so the door of my heart can be left open:

The door of compassion.

In de yoga leerde ik te zitten in aandacht en voelen. Ik leerde emoties te reguleren en spanning los te laten met behulp van de adem. Ik leerde steeds subtieler voelen hoe lichaam en geest werkt. Hoe gedachten spanning en onrust creëren en hoe spanning in je lichaam zorgen voor nog meer gedachten en ongemak.

Wat een ontdekking als je weet hoe je ten alle tijde rust en kalmte kunt terugvinden. Nu – twintig jaar later – als moeder van vier kinderen is het ook ‘een verademing’ om rustig te kunnen blijven in de hectiek van een druk gezin en werk.

Je zenuwstelsel, je hart en je brein

De adem gaat in principe natuurlijk moeiteloos en vanzelf. Dat is het mooie: we hoeven er niets aan te doen. Stel je voor dat je zelf de adem zou moeten besturen! Gelukkig functioneert ons lichaam en zenuwstelsel helemaal vanzelf. We noemen dat ook het autonome zenuwstelsel. Je hart en brein hebben een centrale functie hierin. Een kalme hartslag geeft een seintje aan je brein: “Je bent veilig.” Een hoge hartslag geeft een seintje aan je brein:”Let op, gevaar!”  Ons lichaam reageert met spanning op de omgeving en op gedachten, de zogenaamde stressimpulsen We hebben dus vooral stress en onrust van gedachten, want meestal zijn we niet fysiek in gevaar. We lijden dus vooral onder mentale stress.

De ademhaling heeft invloed op je hartslag en daarmee op je brein. Het beïnvloedt de staat van je zenuwstelsel en je brein. Een kalme ademhaling zorgt voor een kalme geest en een ontspannen lichaam. Je zenuwstelsel bestaat grof gezegd uit twee delen: het sympathische zenuwstel en parasympathische zenuwstelsel. Respectievelijk de gaspedaal, verbonden met focus en actie en de rempedaal, verbonden met rust en herstel.

In principe gaat dit allemaal vanzelf. Maar als je langdurige stress ervaart, maakt je lichaam zoveel stresshormonen aan, dat je niet meer zo goed kunt ontspannen. Je blijft dan in de actiemodus en kunt steeds minder goed ontspannen. Je hoofd zit vol en je lichaam staat constant ‘aan’ (alsof er gevaar is). Signalen hiervan zijn: verminderde concentratie, meer piekeren, fysieke spanningsklachten, minder goed slapen.

De ademhaling is er alijd

Het goede nieuws is: de ademhaling is er altijd. De aandacht bij je ademhaling brengen is heel effectief en helemaal gratis. Hieronder vind je drie ademhalingstechnieken die je kunt beoefenen voor meer kalmte, concentratie, innerlijke rust en herstel.

1.Hartcoherent ademen

Hartcoherent ademen geeft je lichaam in 3 minuten vitaliteit en harmonie. Je beïnvloedt je de tijd tussen je hartslagen, je hartvariabiliteit door middel van de gelijkmatige ademhaling. Dat kalmeert onmiddellijk je zenuwstelsel.  De inademing is verbonden met actie, de uitademing met rust. Normaliter adem je zo’n  12 of 13 ademhalingen per minuut. Bij deze oefening breng je deze terug naar 6 of 7. Doordat je het aantal ademhalingen halveert gedurende 3 minuten breng je je lichaam en geest tot rust en naar de verstilling. Stel je maar voor dat je de golven van je hartritme (hartvariabiliteit) uitlijnt met de golven van je gedachten. Zo ontstaat meer coherentie in je systeem.

2. De 8-punten in de ademhaling

In de ademhaling kun  je 8 punten onderscheiden: 1) het begin van de inademing 2) de inademing 3) het einde van de inademing 4) het omslagpunt 5) het begin van de uitademing 6) de uitademing 7) het einde van de uitademing en 8) het omslagpunt. Door je te concentreren op al deze punten en de adem zo in stukjes te observeren ontstaat er focus en concentratie in je geest. De adem wordt over het algemeen ook dieper en gelijkmatiger, net als bij hartcoherent ademen zorgt dit voor harmonie en rust.

3. De krachtademhaling

Heb je wel eens gezien hoe een baby ademt? Een baby ademt nog met het hele lichaam en diep in de buik. Als volwassenen zijn we dit verleerd. Omdat we vaak gejaagd zijn, bezig zijn is de adem ook gejaagd. Over het algemeen ademen we maar met 30% van de longen. Dit geeft onrust, een hogere hartslag en stress in je systeem. De krachtademhaling leert je om niet alleen met de bovenkant van de longen te ademen maar ook dieper naar je buik. Je vult ook het onderste deel van je longen en brengt het middenrif en de buik in beweging. Deze ademhaling geeft je focus, rust en innerlijke kracht. Letterlijk: levenskracht. 

Stel je voor: je gaat met een bootje de zee op

Aandachtspunt als je gaat oefenen. Bewuster gaan ademhalen kan eerst ook spanning kan geven. Je wordt je ineens bewust van hoe je ademt en soms krijg je het daar juist even benauwd van. Maar weet: oefening baart kunst. Het is als een bootje dat op zee gaat. Eerst ga je door de branding en kan het zijn dat je daardoor onrust ervaart. Daarna kom je al snel op kalme zee. De adem geeft je een zee van innerlijke ruimte. Wat er ook gebeurt om je heen. Geniet ervan!

Echte Stilte heeft alles te maken met de staat van ons bewustzijn. Ik denk dat we het allemaal wel kennen, wat ik een gemaakte stilte noem, wat een soort van doodse stilte is. Als je in meditatiegroepen hebt verkeerd, heb  je zo’n gemaakte stilte waarschijnlijk wel ervaren. Het is een gemaakte stilte, die voortkomt uit het manipuleren van de geest. Ze is gemaakt en beheerst. 

Maar hier wil ik het niet met je over hebben. Ik wil het graag met je hebben over je ware aard. Over je natuurlijke zijn. Je natuurlijke aard als stilte en bewustzijn. Wanneer jij je naar je ware aard laat teruggaan, wil je niet dat er iets speciaals gebeurt in de stilte. 

Vaak zitten mensen, als ze kalm zijn, erop te wachten dat er iets gebeurt, en dat houdt je juist aan de rand, dat is pootje baden in plaats van je laten gaan. Als je er niet op zit te wachten dat er iets gebeurt,  vindt er een natuurlijk verzinken plaats. Het is heel kalm en dan – alleen dan – ga je aanwezigheid ervaren. 

Er is een voelbare aanwezigheid in deze kalmte. Het is geen doodse rust, het is iets heel levendigs. Het is een aanwezigheid in en buiten je lichaam. Alles is ervan doordrongen. 

De echte kalmte is helderheid. Je voelt je helder. Er is een zekere wakkerheid, een diep gevoel dat je leeft.  Je laat alles tot je komen, ook je ware aard. 

De enige manier om in stilte te komen, is op haar voorwaarden. Je kunt er niet komen met iets. Alleen met niets. Je kunt niet iemand zijn, alleen niemand. Zodra je iets van de stilte wilt, wordt je er weer uitgezet. 

Stilte openbaart zich alleen aan zichzelf. Alleen als we binnenkomen als niets, en blijven als niets,  zal stilte haar geheim openbaren. Haar geheim is zichzelf. 

Stilte is wat je bent. En ze is er altijd. Of je nu zit of bezig bent. Of je nu slaapt of wakker bent.

Elke minuut dat je ademt, ze is er altijd. 

Boek Stilte Z I JN

Lees hier meer over het boek dat december 2021 is verschenen bij Uitgeverij Samsara.

Een retreat over zelfrealisatie: jouw diepere essentie is vrede.
12 – 13 november New Eden 2022, de Hemrik Friesland

Ik neem je graag even mee naar een hele mooie plek…Middenin de bossen in Friesland ligt retreat center New Eden. Mensen vanuit de hele wereld vliegen naar deze bijzondere plek. New Eden is een plek met een hele krachtige stille energie. Hier kun je tot rust komen en je aandacht bij jezelf brengen. Ik nodig je uit daar 1 weekend ruimte voor te maken. Wanneer geef jij aandacht aan de stilte? Misschien doe je wel eens een meditatie, maar gedurende de dag zijn er zoveel dingen die onze aandacht vragen…

De uitnodiging is om te stoppen en alles wat in het dagelijks leven belangrijk is even te laten. Dit weekend staat de verbinding met je diepere essentie centraal: het Zelf. Zelfrealisatie betekent werkelijk jezelf zijn, te leven vanuit je hart en je realiseren wie of wat je in wezen zelf bent. Misschien heb je het wel ervaren in meditatie: een stille aanwezigheid, een vrede… dat is wat je ten diepste bent: je natuurlijk staat is vrede en bewustzijn.

Door te stoppen en de stilte te zoeken in jezelf, wordt je bewust. Stilte is essentieel. We hebben stilte nodig om contact te houden met ons innerlijk kompas. Als we vaker bewust stoppen met hollen en rennen en even stilstaan kun je leren naar binnen te keren met je aandacht. Minder in de ban van persoonlijke verhalen en het denken.

In de stilte kun je contact maken met oorspronkelijk bewustzijn

Als je langer stil bent, kun je dieper naar binnen keren en je aandacht en contact maken met oorspronkelijk bewustzijn.  Dat zien wat aan alles vooraf gaat: zien, kennendheid: bewustzijn.

Dat begint als we onze meest fundamentele ideeen gaan afpellen. En onze meest fundamentele ideeen gaan altijd over het leven en onszelf. Wat als je even niets meer weet, niemand meer bent? Wat als je zonder verhaal kunt zijn? Een vreugde van niets hoeven, niets willen en niets hoeven (be)grijpen. In dat zien kan er een innerlijke ruimte ontstaan in jezelf, een opening waar het licht is, opgeruimd en moeiteloos, want dat is je ware aard.

Je hoeft niets en niemand te zijn

Dat je daar de tijd voor neemt: dat is het waardevolle van een retreat. Er is een programma, maar je hoeft niets. We zijn gedurende de mediaties in stilte, er heerst een stille sfeer, maar tijdens het eten en tussendoor wordt er wel gesproken. Ook gaan we bewegen: het lichaam en het denken kan verstillen in beweging.

Als je in een proces van ontwaken en zelfrealisatie zit, dan is er een verlangen in je naar meer vervulling. Het voelt wellicht niet altijd prettig, maar het is een goed teken: iets roept je terug naar jezelf! Het roept je terug naar het hart van je bestaan en je ware aard te leren kennen, zoals je bedoeld bent. Puur, open en jezelf.

Wat geeft een retreat je?

• je voelt je na de retreat opener, opgeruimder en lichter
• je ervaar meer levensenergie en levenskracht
• je ervaart meer innerlijke rust, overgave en vertrouwen
• je hebt meer zicht op je identificaties en patronen
• je realiseert je dat je bewustzijn bent en dat dat er altijd is
• je kunt meedoen in de Verdiepingsgroep Zelfrealisatie
• je maakt kennis met eenheidsbewustzijn en de visie op verlichting  vanuit non-dualiteit (advaita vedanta (hindoeïsme) en dzogchen (boeddhisme)).
• je tijdsbeleving verandert: 2 dagen kunnen aanvoelen alsof je een week bent weggeweest
• je ontvangt mijn boek Stilte Z I J N

Programma en meer

Hier vind je het programma en meer info

Hier lees je meer over Zelfrealisatie

Hier lees je meer over mijn eerste Stilteretreat

Hier lees je meer over zelfonderzoek

“Hartelijk dank voor de heerlijke retreat. Er is werkelijk niets waarvan ik denk, dat zou anders kunnen. Je hebt heel veel zorg besteed aan elk detail en heb dat nergens zo meegemaakt! De warme zachte matjes, de ruimte, super fijn. De meditaties, het gevoel dat je erin legt. je gaf geen meditatie, je was de meditatie.  Het kaartje, de aandacht. En bovenal, de stilte… Ik heb sinds lange tijd weer even contact kunnen maken met mezelf.” Margriet 

Schrijf je in voor de gratis 5-daagse videoserie over Zelfrealisatie. Je ontvangt dan direct de eerste video in je mailbox. Voor elke ochtend een wakkere herinnering aan je diepere essentie als bewustzijn en vrijheid.

Interview met Patrick Kicken naar aanleiding van mijn boek Stilte ZIJN.

Interview Patrick Kicken non-dualiteit