“Geloof niet zomaar iets wat je hebt gehoord.

Geloof niet in tradities alleen omdat ze generatieslang zijn doorgegeven.

Geloof niet iets alleen omdat er veel over gesproken wordt.

Geloof niet wat geschreven staat in geschriften van oude wijzen.

Geloof niet in vermoedens.

Geloof niet iets omdat een autoriteit, een docent, of iemand ouder het zegt.

Geloof alleen datgene wat je zelf hebt onderzocht en hebt ervaren als waar — wat werkt voor jou én ten goede komt aan het geheel. Leef er dan naar.”

Siddharta Gautama de Boeddha (ca. 500 v.Chr.)

Als ik je vraag: Sta je voor jezelf en jouw waarheid? Dat wat jij weet? De kern van ontwaken is dat er een universele intelligentie in je wakker wordt – een weten dat niet gebonden is aan religie, dogma, wetten of regels. Deze intelligentie is geen verzameling ideeën, maar een levend, voelbaar besef van wat klopt. Niet een geloof, maar een weten.

In een interview met Krishnamurti stelde een journalist hem de vraag: “Meneer, gelooft u dat…?” Waarop Krishnamurti zijn hand opstak en antwoordde: “Ik geloof nergens in.” Ook een andere leraar had dit kunnen zeggen, want in het ontwaakte bewustzijn zijn overtuigingen niet langer relevant. Je kunt prima zonder overtuigingen leven – in helderheid, in direct contact met wat zich hier en nu aandient.

Je directe ervaring in het moment, gaat voor wat er in je opkomt aan gedachten. Je bent niet meer gebonden aan de stroom van aannames, verwachtingen, interpretaties. Ze bepalen niet langer je realiteit. We groeien op binnen familiesystemen, culturele overtuigingen, religieuze contexten. Meestal nemen we die – volstrekt automatisch – mee in onze reacties en in ons handelen, zonder ooit te toetsen of ze nog wel waar zijn voor ons.

Maar in bewuste aanwezigheid wordt de vraag vanzelf voelbaar: Is dit nog werkelijk zo? Klopt dit, in het hier en nu, met wat ik diep vanbinnen weet? Vanuit dit bewustzijn krijg je toegang tot de wijsheid van het hart – een weten dat onderscheid maakt tussen wat waar is, en wat je ooit dacht dat waar moest zijn.

Zoals de Koreaanse zenmeester Seung Sahn ooit zei:

“Er is geen goed of fout, maar goed is goed en fout is fout.” Goed en fout zijn geen absolute grootheden buiten ons, maar een innerlijk voelen dat voortkomt uit verbondenheid met het wetende bewustzijn”.

Op een winterse dag in februari kwam Narsingh Balwantsingh van het magazine programma Iedereen Verlicht van NTR2 naar Heerlijk Hemelum in Friesland, Gaasterland, waar ik ook Stiltedagen geef.

We spraken over de reis naar binnen, terug naar je essentie en het geluk dat niet buiten jezelf is te vinden, maar in jezelf.

Wat hieraan vooraf ging was een donkeren periode in mijn leven, waar ik voor het eerst een doorkijkje kreeg. Wat ik in essentie ben, blijft altijd onaangetast. Een eenheidservaring was de aanleiding om te gaan delen over bewustzijn en de ontdekking van een blijvende rust, stilte en liefde die in jezelf aanwezig is.

In mijn boek Stilte ZIJN uitgegeven door Samsara in 2021 beschrijf ik deze ervaring en de blijvende verschuiving die dit gaf in mijn leven. Laat komen wat komt, laat gaan wat gaat en zie wat je wezenlijk bent (Ramana Maharsi).

Dit item werd gemaakt door de NTR. Een programma met persoonlijke verhalen van mensen die zich, vaak geinspireerd door het hindoisme, sprititueel bezighouden met het verbeteren van jezelf en de wereld. Het is afkomstig uit de aflevering van 15 maart 2026.

Hartstochtelijk aanwezig ZIJN

Ik deel hieronder een fragment uit mijn tweede boek in wording. Het boek beschrijft de zoektocht naar wat je al bent.
In dit boek nodig ik je uit terug te keren naar het hier en nu en bewust aanwezig te zijn.
Te herkennen dat het ego je weg houdt van je ware zelf: al goed, heel puur, al vrij.

Zo ben je altijd al geweest, maar dat ben je vergeten.
Ten onrechte ben je gaan geloven dat je je leven  moet gaan sturen en onder controle moet houden.
Ten onrechte ben je gaan geloven dat je dat jij de hoofdpersoon van je leven bent.
Je bent vanuit je hoofd gaan leven en iemand geworden die moet voldoen, succesvol moet zijn, moet slagen in het leven.
Of subtieler: je bent iemand die steeds nog gelukkig of verlicht wil worden, liefdevoller, beter, wat dan ook.

Ik nodig je uit te zien dat je je bestemming al hebt bereikt.
Dit gevoel van thuis zijn, ontdek je als je terug keert naar het hier en nu en je neigingen opgeeft.
Je moet op dit punt komen dat je bereid bent het niet te weten. Om je houvast op te geven en om je  zoektocht op te geven.
Als je daartoe bereid bent en terugkeert naar het hier en nu, kun je rust vinden. Hier en nu, in het hart van je bestaan.
Alleen daar. Nergens anders.

Je moet op dat punt komen dat je ziet en werkelijk voelt dat je al goed bent en dat dit het is.
Dat er niets  niets valt te verbeteren en niets valt te doen. Je kent het wel: misschien heb je – net als ik –
veel gedaan op het gebied van spirituele en persoonlijke ontwikkeling. Je hebt workshops en opleidingen gevolgd.
Je bent jaren op zoek geweest naar ‘iets’. Je bent gaan sleutelen aan jezelf.

Totdat je ziet er rijp voor bent te zien dat er niets valt te vinden, buiten dit moment.

Je kunt dat nu zien.

Je ziet dat je simpelweg aanwezig bent in verbinding met je hart.

Hier valt het denken stil.

Je bent niet dit of dat, je bent dat wat alles ziet.

Je bent dat wat hier aan vooraf gaat.

Je bent dat wat alles kent.

Hieronder lees je een pagina uit mijn boek waarin ik beschrijf wat dit betekent:

Ontwaakt bewustzijn

Van buiten ben je nog steeds dezelfde, maar er heeft zich van binnen een radicale verschuiving voltrokken, een stille maar grootse revolutie. Jouw gedachten en alles wat je hebt geleerd over de wereld, je hele zelfbeeld, je overtuigingen, je kennis en boekenwijsheid, alle leraren die je hebt gehad, alle teachings. Het is niet dat.

Je interesse verschuift nu vooral naar de directe ervaring in het hier en nu.
Je reduceert jezelf niet langer tot een verhaal van vroeger of later: het verhaal van je leven, je hele geschiedenis, je toekomst en tenslotte: ook niet meer je spiritueel ontwaken, hoe prachtig ook. Nu ben je hier, een met het ware: het leven zoals het nu is. In dit wakkere aanwezig zijn komen vanzelf je natuurlijke kwaliteiten weer naar voren. Ze hoeven niet ontwikkeld te worden — ze worden wakker in je.

Alles wat niet echt is, alles wat je hebt aangeleerd, begint nu weg te vallen.
Het valt van je af als een oude jas. Je voelt steeds duidelijker wat klopt en wat niet meer klopt.

Leven vanuit waarheid betekent dat je jezelf niet meer wilt verliezen.
Er ontwaakt een verlangen om echt te leven. Niet langer half, niet langer aangepast.
In wezen is het eenvoudig: je bent aanwezig bij wat zich aandient en je blijft kijken. Steeds opnieuw.

Je merkt dat je steeds vaker kunt rusten in wat je waarneemt, in plaats van in wat je denkt.
Je hoeft het leven niet meer te sturen, zoals je dat eerst deed.
Er komt ruimte om te ontvangen wat er is.
Dat betekent niet dat alles altijd licht of gemakkelijk is.
Juist ook in pijn en in donker blijf je aanwezig.
Je ontdekt dat je niets hoeft weg te duwen. Dat zelfs daar iets open blijft.

Langzaam wordt voelbaar dat je niet losstaat van het leven.
Dat je nooit afgescheiden bent.
Dat je deel bent van een groter geheel en dat alles zich ontvouwt, spontaan.
Tegelijkertijd word je je bewuster van je kwetsbaarheid.
Van hoe open en gevoelig je bent.

En dat je dat niet meer hoeft te beschermen of te verbergen.
Je hoeft jezelf niet meer overeind te houden.

Dat is ontwaken: je bewust worden
van je essentie en 
dat je geraakt mag worden,
dat je open blijft,
en dat je eenvoudig mens bent,
in het midden van het leven.

Dertien jaar geleden bezocht ik mijn eerste Stiltedag bij ZininZijn in Zevenhuizen. Emilia Hollander is een van mijn leraren en zij heeft mij uitgenodigd nog dieper te kijken en werkelijke vrijheid te ervaren. De tweeling was net geboren en ik stond constant ‘aan’ met vier kinderen. Mijn ‘staat van zijn’ was behoorlijk ontregeld en ik zocht rust. 

In Zevenhuizen was het stil en Emilia straalde een rust en licht uit die aanstekelijk was. Het zitten in stilte maakte me bewust van spanning in mijn lichaam, hoe lang duurt dit nog? In het begin was er vooral onrust en soms verbeeldde ik me dat ik een baby hoorde huilen…

Kan hier ook een raam open? Angst, weerstand, verveling, het kwam allemaal voorbij. Maar naarmate de tijd verstreek, veranderde er iets, ik werd geraakt en voelde me thuiskomen. Ik gaf al jarenlang meditatie in de yogalessen en mindfulness, maar ik voelde dat dit dieper ging: dit ging over de kern.

Ik ervaarde een staat van zijn die heel helder, open, beschikbaar en licht was. De meditaties die ik kende waren daarbij slechts uitstapjes. Dit ging over iets diepers over de essentie: alles in mij juichde bij deze herkenning. 

Samen zijn in deze herkenning: daverende stilte

Als je een langere tijd met een groep in stilte bent, kun je deze diepere laag in je bewustzijn ontmoeten. De groep helpt je om aanwezig te blijven bij wat er gebeurt, er ontstaat een veld van aandacht en concentratie. Deze stilte in een groep is een krachtige, energieke, voedende stilte die Thich Nhat Hahn heel mooi de daverende stilte noemt.

Door in een groep te  mediteren wordt je ondersteunt bij deze herkenning. Het helpt je het denken doorzien. Het denken voedt zich met prikkels van buitenaf en brengt steeds aandacht buiten jezelf. Als je niet praat, kun je beter kijken en de aandacht naar binnen brengen.

Je bevestigt en voedt niet het gedachtenverhaal dat je in het dagelijks leven vaak vertelt. Dat geeft op zichzelf al innerlijke ruimte. Het is de eerste stap in inquiry die je bijvoorbeeld ook beoefent met mindfulness. Je brengt je aandacht naar het moment en voert een innerlijke dialoog met het denken. Zo ontstaat er afstand naar het denken.

Maar er is een nog diepere verbinding met rust en vrijheid die kan ontstaan als je langere tijd stil bent. Deze rust is niet de rust die je ervaart als je even niets denkt. Het is ook niet de rust van je lichaam als je in een diepe ontspanning bent. Het is ook niet de serene warmte in je hart als je liefde ervaart.

Deze rust en stilte gaat aan dat alles vooraf en is je ware natuur. Het is het diep naar binnen kijken en je ware essentie leren kennen als bewustzijn. Dat klinkt misschien abstract, maar het in de gevoelservaring is het superhelder. 

Als je meer stilte toelaat in je leven kan er meer ruimte ontstaan voor het voelen, je gaat intenser waarnemen. Je zintuigen gaan open en je hart gaat open. Er ontstaat steeds meer innerlijke ruimte waarin alles er mag zijn: een gevoel van ‘Ah ja….alles is goed zoals het is.’

Dat geeft vertrouwen en opluchting. Dan kan er spontaan van alles gebeuren. Er kan meer en meer liefde binnenstromen in die open ruimte, voor jezelf, voor de mensen om je heen, voor heel de wereld.

Om daar te komen is er tijd, aandacht en overgave nodig. Je zult de controle moeten opgeven. En het begint met de bereidheid alle ideeën, concepten en aannames te onderzoeken. 

Als er een verlangen is naar zelfrealisatie helpt het om mensen op te zoeken die daar ook mee bezig zijn. Vaak komen deze mensen vanzelf op je pad. In mijn geval ontmoette ik Ananto, die mij leraren aanreikte die spraken over wat ik een jaar daarvoor had beleefd in een eenheidservaring. Het samenzijn met mensen die daarop resoneren kan je enorm voeden en helpen.

Het is prachtig als er een verlangen wakker wordt. Het verlangen maakt dat je er naar op zoek gaat. Het mooie is dat je op zoek gaat en op het moment dat je het vindt, zie je dat je het altijd over het hoofd hebt gezien. Het was er altijd al en niet buiten jezelf. Welkom!

Namaste (het licht in mij, groet het licht in jou) Maaike

Het ego als ingang naar bevrijding

Waar verlies jij je rust en helderheid in het dagelijks leven? Waar raak jij van slag? Heeft iemand onlangs iets gezegd waardoor je getriggerd werd? Kwam er een stroom van gedachten op gang over de ander of de situatie? Herkenbaar? Dit overkomt iedereen. Ook als je je verdiept in zelfrealisatie, blijven deze situaties gebeuren. Het mooie is dat je ze nu kunt gebruiken voor je zelfonderzoek en innerlijke bevrijding.

De mensen die je raken, zijn je grootste leraren

Vaak zijn het de mensen die dichtbij je staan die je het meest raken. Je partner, familie, collega of leidinggevende. Hier gebeurt het! Je wordt geraakt en waar je eerst nog zo kalm was als een boeddha, ben je nu van slag. Je wilt jezelf verdedigen of juist terugtrekken. Gedachten als ‘ik doe het wel alleen’, ‘je begrijpt me niet’ of ‘het is ook nooit goed’ schieten door je hoofd.

Op zulke momenten is je ego actief. Het ego is dat deel van je dat zichzelf wil beschermen. Het probeert pijn of ongemak te vermijden. Hierdoor verlies je het contact met jezelf, je rust en je helderheid.

Ego: vriend of vijand?

Er was een tijd dat ik, net als vele anderen, dacht dat verlichting betekende dat je je ego moest overstijgen. Dat het ego iets was wat je in de weg zat, een obstakel op de weg naar verlichting. Maar door de jaren heen ben ik tot een nieuw inzicht gekomen en zie ik het ego als essentieel onderdeel van wie we zijn. Het heeft je geholpen te overleven en het kan je nog steeds van dienst zijn. De sleutel is om ermee samen te werken, zonder dat het de baas over je is. Dát is bevrijding.

Het ego houdt je weg bij pijn en kwetsbaarheid. Het fluistert je in dat je niet goed genoeg bent, dat je niet compleet bent, dat je apart staat van anderen. Dit gevoel van afgescheiden zijn zorgt ervoor dat je jezelf afwijst en verdedigt. Het is verbonden met je ik-identiteit: jij als individu: alleen op de wereld. Het houdt je weg van zelfrealisatie. 

In mijn coachings en in de jaargroep werken we met het ego samen. Want als we er mee vechten, zijn we nog steeds onvrij. Er ontstaat een nieuwe oorlog in jezelf en je zult nooit de vrede ervaren die je zoekt. Een deel van jou doet niet meer mee.

Herken en doorzie de strategieën van het ego

In relaties komen deze patronen vaak naar boven. Als je je niet gezien of gehoord voelt, schiet je in een automatische reactie. Je trekt je terug of wordt defensief. Het is helpend om deze strategieën te herkennen en te onderzoeken. Zo krijgen ze minder grip op je leven.

Hier zijn twee veelvoorkomende strategieën van het ego:

Strategie 1: Terugtrekken (‘moving away’)

• Stil worden
• Je terugtrekken
• Ontkennen
• Het contact verbreken

Je trekt je terug uit de situatie om niet te voelen wat er gebeurt.

Strategie 2: Aanpassen (‘moving forward’)

• Extra lief zijn
• Harmonie proberen te bewaren
• Anderen pleasen
• Lachen om spanning te verminderen

Strategie 3) Slopen – ‘moving against’

• manipuleren
• je eigen behoeften negeren
• veroordelen
• iets forceren
• eenzaam zijn
• emotioneel zijn

Je verliest je presentie. Je bent niet meer ontspannen aanwezig, in verbinding met jezelf. Je wordt strategisch. Je kunt dit voor jezelf onderzoeken in het dagelijkse leven:

• Ben ik bezig iets te halen?
• Ben ik bezig iets te vermijden? Waar ga ik bij weg?
• Ben ik bezig om iets veilig te stellen?

Alle drie strategieën zijn uit contact. Je bent bang voor het verliezen van verbinding. Als je verbinding verliest, dan sta je alleen. Deze strategie ontstond al in je jeugd. Als kind probeerde je te overleven in situaties waarin je je niet geliefd, niet gezien, niet gehoord voelde. Deze overlevingsreacties kunnen je nog steeds overnemen in relaties. Als kind ervaarde je de angst om niet te bestaan, om alleen achter te blijven als heel ‘echt’ en deze herinnering toont zich nog in de automatische reacties in ons lichaam van vechten, bevriezen en vluchten.

Deze automatische reacties zijn nog steeds actief in relaties en kunnen ons helemaal overnemen. Het helpt om hierbij stil te staan en deze overlevingsstrategieën te onderzoeken. Om ze te leren kennen, zodat ze je leven niet langer beheersen. De afweer is nu niet meer nodig.

Contactvolle aanwezigheid

De uitdaging is om niet te vluchten of te vechten, maar te blijven bij wat je voelt. Blijf aanwezig bij jezelf en de situatie. Als je geraakt wordt, is de uitdaging het niet te fixen maar het te dragen in contact met de grond en met jezelf. Je hoeft je niet langer af te weren of terug te trekken en kunt contactvol aanwezig blijven. Als je stopt met reageren vanuit je automatische patronen, ontstaat er ruimte om bewust te kiezen. Dan blijf je helder en verbonden.

Hard voor het ego of hart voor het ego?

Het is belangrijk om liefdevol te zijn, ook voor je eigen kwetsbaarheid. Wijs je jezelf af als je van slag raakt? Of kun je mild en vriendelijk blijven? Je ego heeft je geholpen om te overleven. Je mag het bedanken voor die bescherming. Maar nu is het niet meer nodig. Je bent vrij om op een nieuwe manier aanwezig te zijn. Je hoeft nu niet meer hard te zijn voor jezelf en voor anderen.

In mijn coachings en in de Verdiepingsjaargroep staat niet alleen zelfrealisatie centraal, maar onderzoeken we ook deze strategieën om zo steeds meer innerlijke vrijheid te ervaren. Ik ben benieuwd of je bovenstaande herkent in dit proces van bevrijding. Als je het leuk vindt om te delen stuur me een berichtje op info@maaike-dijkstra.nl Je krijgt binnen 2 werkdagen altijd een reactie terug.

In november 2024 sprak ik met Bram Bakker over zelfrealisatie en de zoektocht naar innerlijke rust. 

Als coach ben ik verbonden met de Balanskliniek, een netwerk van coaches die werken vanuit het bewustzijn dat heling en herstel al in jezelf besloten ligt.  De Balanskliniek wil de balans herstellen en echt een persoonlijke coach bieden, van mens tot mens, en niet meer werken met diagnoses, etiketten of symptoombestrijding. 

Bram Bakker publiceert interviewt wekelijks leraren, schrijvers en coaches op dit gebied. Hij deelt deze interviews en podcasts op spotify en zijn website. 

Het platform biedt ondersteuning bij het zoeken naar een oplossing voor jouw gezondheidsvraagstuk of zoektocht naar een betere balans in jezelf. Hierbij staat bewustzijn centraal.

Mijn overtuiging dat balans begint bij de verbinding met jezelf en de balans tussen je hoofd en je hart sluit perfect aan bij die van de Balanskliniek. Ik ben er van overtuigd dat als we de reis naar binnen maken en beter naar ons lichaam luisteren, we de balans herstellen en ook een betere bijdrage kunnnen zijn aan onze omgeving.

Mijn eigen zoektocht naar balans met vier kinderen en werk heeft hier aan bijgedragen. Ik werk in mijn coachings met het lichaamsbewustzijn en zelfgenezend vermogen van het lichaam en begeleid mensen van hun hoofd naar leven vanuit hun hart.

Mijn profiel bij de Balanskliniek

Ik voelde me direct op mijn gemak bij Bram. In dit interview gaat het over mijn zoektocht in de wereld van spiritualiteit, mijn eenheidservaring en het boek Stilte ZIJN. Een openhartig gesprek 

De Verdiepings-jaargroep 

Je kunt elk jaar rond oktober of november instromen in mijn Verdiepingsgroep. Deze groep is gericht op zelfrealisatie en de integratie van stilte en innerlijke vrijheid in je leven. In de Verdiepingsgroep kunnen we elkaar inspireren en versterken op dit pad.

Van leven in verkramping naar ontspanning en vreugde

In de jaargroep leer je:

• Herkennen van verhalen en rollen: Je ziet sneller wanneer je jezelf verliest in gedachten en overtuigingen.
• Omgaan met emoties: Je leert verstorende emoties te voelen, te begrijpen en los te laten.
• Leven vanuit ontspanning: Je ontdekt hoe je meer kunt leven vanuit rust en overgave.
• Vrijer zijn van oude patronen: Je laat aangeleerde spanningen en overlevingsstrategieën los.
• Dieper in jezelf thuiskomen: Je herkent steeds meer je ware essentie als bewustzijn.
• Stilte integreren in jezelf en je dagelijks leven.

In het dagelijks leven is onze aandacht vaak naar buiten gericht. We zoeken geluk in werk, relaties, vakanties en afleiding. We leven vanuit het gevoel dat het ‘ik’ het middelpunt is. We zijn helemaal geïdentificeerd met onze gedachten, verhalen en rollen. Dit kan aanvoelen als een leven in spanning.

Soms komt er een moment waarop er iets openbreekt. Je ontdekt een diepe rust en stilte in jezelf en beseft dat dit je echte thuis is. Je natuurlijke staat is ontspannen en vredig, en dit gevoel wordt steeds sterker. Je herkent wie je werkelijk bent: je wordt wakker.

Ontwaken… en dan?
Het oude leven, geleid door je denken, werkt niet meer. Je voelt de drang om te leven vanuit waarheid en je hart. Je beseft dat je jezelf altijd hebt gezien als een ‘ik’ die alles onder controle moest houden – maar dat klopt niet. Je ontdekt je diepere aard als bewustzijn.

Dit is het begin van een proces van bevrijding. Je laat oude patronen los die je hebt ontwikkeld om te overleven. Je leert te leven vanuit ontspanning, overgave en vreugde. Je manier van leven verandert: van spanning en controle naar een open en vrij bestaan.

Wat doen we in de jaargroep?

In deze verdiepingsgroep staat integratie centraal. We werken met situaties uit het dagelijks leven. Je leert sneller doorzien hoe je vastzit in verhalen en identificaties. Ook leer je omgaan met verstorende emoties en hoe je deze kunt doorvoelen en loslaten.

Elke dag heeft een thema dat we gebruiken voor zelfonderzoek, maar er is ook ruimte om te delen wat je bezighoudt.

Alleen het ‘zien’ en ‘weten’ zorgt nog niet voor bevrijding. Als je echt verlangt naar bevrijding, vraagt dit je aandacht. Zelfonderzoek en meditatie helpen je meer helderheid en vrijheid te vinden.

Zelfrealisatie vraagt veel aandacht. We krijgen in het dagelijks leven vaak te maken met emoties die verstoren. Ook is ons denken een sterke kracht. We hebben allemaal angsten, en er spelen overlevingsmechanismen die ons verhinderen om open en kwetsbaar te zijn. Het ego speelt hier ook een grote rol.

Deze Verdiepings-jaargroep biedt je de kans om jezelf verder te onderzoeken en meer momenten van stilte te ervaren, samen met anderen die ook dit pad willen volgen.

De volgende Verdiepingsgroep begint in november in het Body & Mind Center in Sneek.

Lees hier meer over de inhoud en opzet

Wil je op de hoogte blijven of een kennismakingsgesprek plannen? Stuur dan een e-mail naar info@maaike-dijkstra.nl.