Op een winterse dag in februari kwam Narsingh Balwantsingh van het magazine programma Iedereen Verlicht van NTR2 naar Heerlijk Hemelum in Friesland, Gaasterland, waar ik ook Stiltedagen geef.

We spraken over de reis naar binnen, terug naar je essentie en het geluk dat niet buiten jezelf is te vinden, maar in jezelf.

Wat hieraan vooraf ging was een donkeren periode in mijn leven, waar ik voor het eerst een doorkijkje kreeg. Wat ik in essentie ben, blijft altijd onaangetast. Een eenheidservaring was de aanleiding om te gaan delen over bewustzijn en de ontdekking van een blijvende rust, stilte en liefde die in jezelf aanwezig is.

In mijn boek Stilte ZIJN uitgegeven door Samsara in 2021 beschrijf ik deze ervaring en de blijvende verschuiving die dit gaf in mijn leven. Laat komen wat komt, laat gaan wat gaat en zie wat je wezenlijk bent (Ramana Maharsi).

Dit item werd gemaakt door de NTR. Een programma met persoonlijke verhalen van mensen die zich, vaak geinspireerd door het hindoisme, sprititueel bezighouden met het verbeteren van jezelf en de wereld. Het is afkomstig uit de aflevering van 15 maart 2026.

Het ego als ingang naar bevrijding

Waar verlies jij je rust en helderheid in het dagelijks leven? Waar raak jij van slag? Heeft iemand onlangs iets gezegd waardoor je getriggerd werd? Kwam er een stroom van gedachten op gang over de ander of de situatie? Herkenbaar? Dit overkomt iedereen. Ook als je je verdiept in zelfrealisatie, blijven deze situaties gebeuren. Het mooie is dat je ze nu kunt gebruiken voor je zelfonderzoek en innerlijke bevrijding.

De mensen die je raken, zijn je grootste leraren

Vaak zijn het de mensen die dichtbij je staan die je het meest raken. Je partner, familie, collega of leidinggevende. Hier gebeurt het! Je wordt geraakt en waar je eerst nog zo kalm was als een boeddha, ben je nu van slag. Je wilt jezelf verdedigen of juist terugtrekken. Gedachten als ‘ik doe het wel alleen’, ‘je begrijpt me niet’ of ‘het is ook nooit goed’ schieten door je hoofd.

Op zulke momenten is je ego actief. Het ego is dat deel van je dat zichzelf wil beschermen. Het probeert pijn of ongemak te vermijden. Hierdoor verlies je het contact met jezelf, je rust en je helderheid.

Ego: vriend of vijand?

Er was een tijd dat ik, net als vele anderen, dacht dat verlichting betekende dat je je ego moest overstijgen. Dat het ego iets was wat je in de weg zat, een obstakel op de weg naar verlichting. Maar door de jaren heen ben ik tot een nieuw inzicht gekomen en zie ik het ego als essentieel onderdeel van wie we zijn. Het heeft je geholpen te overleven en het kan je nog steeds van dienst zijn. De sleutel is om ermee samen te werken, zonder dat het de baas over je is. Dát is bevrijding.

Het ego houdt je weg bij pijn en kwetsbaarheid. Het fluistert je in dat je niet goed genoeg bent, dat je niet compleet bent, dat je apart staat van anderen. Dit gevoel van afgescheiden zijn zorgt ervoor dat je jezelf afwijst en verdedigt. Het is verbonden met je ik-identiteit: jij als individu: alleen op de wereld. Het houdt je weg van zelfrealisatie. 

In mijn coachings en in de jaargroep werken we met het ego samen. Want als we er mee vechten, zijn we nog steeds onvrij. Er ontstaat een nieuwe oorlog in jezelf en je zult nooit de vrede ervaren die je zoekt. Een deel van jou doet niet meer mee.

Herken en doorzie de strategieën van het ego

In relaties komen deze patronen vaak naar boven. Als je je niet gezien of gehoord voelt, schiet je in een automatische reactie. Je trekt je terug of wordt defensief. Het is helpend om deze strategieën te herkennen en te onderzoeken. Zo krijgen ze minder grip op je leven.

Hier zijn twee veelvoorkomende strategieën van het ego:

Strategie 1: Terugtrekken (‘moving away’)

• Stil worden
• Je terugtrekken
• Ontkennen
• Het contact verbreken

Je trekt je terug uit de situatie om niet te voelen wat er gebeurt.

Strategie 2: Aanpassen (‘moving forward’)

• Extra lief zijn
• Harmonie proberen te bewaren
• Anderen pleasen
• Lachen om spanning te verminderen

Strategie 3) Slopen – ‘moving against’

• manipuleren
• je eigen behoeften negeren
• veroordelen
• iets forceren
• eenzaam zijn
• emotioneel zijn

Je verliest je presentie. Je bent niet meer ontspannen aanwezig, in verbinding met jezelf. Je wordt strategisch. Je kunt dit voor jezelf onderzoeken in het dagelijkse leven:

• Ben ik bezig iets te halen?
• Ben ik bezig iets te vermijden? Waar ga ik bij weg?
• Ben ik bezig om iets veilig te stellen?

Alle drie strategieën zijn uit contact. Je bent bang voor het verliezen van verbinding. Als je verbinding verliest, dan sta je alleen. Deze strategie ontstond al in je jeugd. Als kind probeerde je te overleven in situaties waarin je je niet geliefd, niet gezien, niet gehoord voelde. Deze overlevingsreacties kunnen je nog steeds overnemen in relaties. Als kind ervaarde je de angst om niet te bestaan, om alleen achter te blijven als heel ‘echt’ en deze herinnering toont zich nog in de automatische reacties in ons lichaam van vechten, bevriezen en vluchten.

Deze automatische reacties zijn nog steeds actief in relaties en kunnen ons helemaal overnemen. Het helpt om hierbij stil te staan en deze overlevingsstrategieën te onderzoeken. Om ze te leren kennen, zodat ze je leven niet langer beheersen. De afweer is nu niet meer nodig.

Contactvolle aanwezigheid

De uitdaging is om niet te vluchten of te vechten, maar te blijven bij wat je voelt. Blijf aanwezig bij jezelf en de situatie. Als je geraakt wordt, is de uitdaging het niet te fixen maar het te dragen in contact met de grond en met jezelf. Je hoeft je niet langer af te weren of terug te trekken en kunt contactvol aanwezig blijven. Als je stopt met reageren vanuit je automatische patronen, ontstaat er ruimte om bewust te kiezen. Dan blijf je helder en verbonden.

Hard voor het ego of hart voor het ego?

Het is belangrijk om liefdevol te zijn, ook voor je eigen kwetsbaarheid. Wijs je jezelf af als je van slag raakt? Of kun je mild en vriendelijk blijven? Je ego heeft je geholpen om te overleven. Je mag het bedanken voor die bescherming. Maar nu is het niet meer nodig. Je bent vrij om op een nieuwe manier aanwezig te zijn. Je hoeft nu niet meer hard te zijn voor jezelf en voor anderen.

In mijn coachings en in de Verdiepingsjaargroep staat niet alleen zelfrealisatie centraal, maar onderzoeken we ook deze strategieën om zo steeds meer innerlijke vrijheid te ervaren. Ik ben benieuwd of je bovenstaande herkent in dit proces van bevrijding. Als je het leuk vindt om te delen stuur me een berichtje op info@maaike-dijkstra.nl Je krijgt binnen 2 werkdagen altijd een reactie terug.

In november 2024 sprak ik met Bram Bakker over zelfrealisatie en de zoektocht naar innerlijke rust. 

Als coach ben ik verbonden met de Balanskliniek, een netwerk van coaches die werken vanuit het bewustzijn dat heling en herstel al in jezelf besloten ligt.  De Balanskliniek wil de balans herstellen en echt een persoonlijke coach bieden, van mens tot mens, en niet meer werken met diagnoses, etiketten of symptoombestrijding. 

Bram Bakker publiceert interviewt wekelijks leraren, schrijvers en coaches op dit gebied. Hij deelt deze interviews en podcasts op spotify en zijn website. 

Het platform biedt ondersteuning bij het zoeken naar een oplossing voor jouw gezondheidsvraagstuk of zoektocht naar een betere balans in jezelf. Hierbij staat bewustzijn centraal.

Mijn overtuiging dat balans begint bij de verbinding met jezelf en de balans tussen je hoofd en je hart sluit perfect aan bij die van de Balanskliniek. Ik ben er van overtuigd dat als we de reis naar binnen maken en beter naar ons lichaam luisteren, we de balans herstellen en ook een betere bijdrage kunnnen zijn aan onze omgeving.

Mijn eigen zoektocht naar balans met vier kinderen en werk heeft hier aan bijgedragen. Ik werk in mijn coachings met het lichaamsbewustzijn en zelfgenezend vermogen van het lichaam en begeleid mensen van hun hoofd naar leven vanuit hun hart.

Mijn profiel bij de Balanskliniek

Ik voelde me direct op mijn gemak bij Bram. In dit interview gaat het over mijn zoektocht in de wereld van spiritualiteit, mijn eenheidservaring en het boek Stilte ZIJN. Een openhartig gesprek 

Woede, angst, verdriet. We ontkomen er niet aan. Emoties creëren voor ons vaak lijden. Over het algemeen willen we emoties niet voelen. Emoties kunnen echter een ingang zijn naar bewustzijnsontwikkeling en zelfonderzoek. Via emoties kun je jezelf beter leren kennen en je emoties vertellen je iets.

Je kunt leren je emoties te reguleren en wanneer je jezelf beter leert kennen in je primaire reacties, ga je jezelf beter begrijpen. Verlichting ontstaat wanneer je niets meer afwijst in jezelf en bereid bent om alles direct te ervaren. Het direct durven voelen van emoties is ook een vorm van emotionele volwassenwording. Je bent in staat je emoties te dragen en ze niet meer te projecteren op de omgeving.

Iedereen heeft een of twee primaire basisemoties aangeleerd die zich tonen als afweermechanismen. De een reageert op dezelfde situatie met bezorgdheid en verdriet, de ander eerder met onmacht en woede. Deze basisemoties bepalen je natuurlijke reactie bij onverwachte gebeurtenissen. In alle gevallen kun je hevige emoties terugvoeren op schrik. Als je geraakt bent, heeft dit alles te maken met veiligheid en kwetsbaarheid. Als kind heb je een overlevingsstrategie ontwikkelt en reageer je (vaak vanuit je lichaamsgeheugen) op deze triggers met woede, angst of verdriet. Deze primaire emoties zijn verbonden met het ego, met overleven – met afweer.

In je latere, volwassen leven kun je zien dat er nog steeds situaties zijn in je leven waarin je deze emoties plots opkomen en je overnemen. Onder invloed van deze emoties, lukt het vaak niet om helder te zien, wat de werkelijke realiteit is. Je wordt helemaal in beslag genomen door een gedachtenverhaal en het wegdrukken van de emoties.

Materiaal voor bevrijding

Als je er vrijer van wilt zijn, helpt het om zelfonderzoek te doen. Je kunt emoties en gedachten in kaart brengen en de actie-reactie gaan doorzien. Gedachten en emoties zijn als wind en vuur. Ze voeden elkaar.

Zodra je je richt op het kijken en doorzien is de macht ervan doorbreken. Daarnaast helpt het met je geraaktheid te gaan zitten of liggen, ze volledig toe te laten (er niets aan te doen)  en emoties heel fysiek (zonder verhaal) te voelen als een sensatie en verkramping in je lichaam. Het mooiste is als je beter zicht krijgt op terugkerende emoties en ze gebruikt om meer bewustzijn te ontwikkelen op jouw patronen.

Je bent dan in staat om steeds meer te gaan ontspannen, ook al ben je geraakt. Als je dit regelmatig doet, kun je de levendigheid en de kracht ervan gaan inzetten en waarderen. Alles bestaat tenslotte als bewustzijn, ook emoties zijn daar een uitdrukking van. Hieronder lees je hoe je met emoties kunt werken en wat ze je vertellen.

Het in kaart brengen van je emoties en gedachten

Trek je bij hevige of voortdurende herhalende emoties even terug en breng je emoties en onderliggende behoeftes in kaart. Dit doe je door je gedachtenveld te analyseren. Je tekent jezelf als poppetje onderaan het papier en laat tekstballonnetjes boven je hoofd verschijnen. Deze ballonnetjes ga je invullen met de gedachten die je hebt over jezelf, de ander en de situatie waar je je in bevindt.

Als je daarmee klaar bent ga dan alle gedachten een voor een bij langs om afzonderlijk te voelen wat die gedachte teweegbrengt in je lichaam en je gevoelservaring. Stel jezelf de vraag:

• Waarom haalt dit gevoel je uit je kracht?
• Welk verhaal is ermee verbonden? Wat herken je van deze ervaring (vanuit eerdere ervaringen) en wat wil ze zeggen?
• Waar staan de personen of waar staat de situatie symbool voor? Wat laat de emotie zien?

Bijvoorbeeld:

Angst:

• In welke aspecten in jezelf heb je geen vertrouwen?
• Welke aspecten in jezelf ondermijnen je persoonlijke kracht?

Woede:

• In welke aspecten ga je voorbij aan jezelf?
• Welke aspecten in jezelf vragen om duidelijkheid en begrenzing naar jezelf en de ander?
• In welke aspecten neem je jezelf niet serieus?

Verdriet:

• Wat is jouw diepere waarheid omtrent de situatie en in welke mate verloochen je jezelf met betrekking tot die diepere waarheid in jezelf?
• Waar laat je de mogelijkheid je verantwoordelijkheid te nemen met betrekking tot de situatie liggen?

Visualisatie

Je kunt na het beantwoorden van de relevante vraag hierboven, je inzicht gebruiken om de emotie als kracht te zien. Je kunt jezelf visualiseren en voorstellen in die situatie. Stel je dan voor dat je deze emotie inzet ten behoeve van je persoonlijke kracht en welzijn. Hoe ziet dat eruit? Probeer een zo gedetailleerd mogelijk beeld te schetsen. Voel vervolgens hoe je vanuit deze hogere waarheid handelt in deze situatie.

Vragen voor zelfonderzoek

Onderstaande vragen kunen je helpen om meer zicht te krijgen op je emoties en hoe jij ermee om gaat.

1. Welke basisemoties overheersen in jouw systeem?
2. Hoe ga je ermee om?
3. Ben je er tevreden mee in de zin dat het je leven en je welzijn verrijkt en je ontwikkeling ten goede komt?
4. Wanneer je er niet tevreden mee bent, wat kun je doen om een positievere uitwerking van je emoties te bevorderen?
5. Welke gedachten en emoties versterken je in positieve zin?
6. Welke gedachten en emoties versterken je in negatieve zin, ondermijnen je?

Acceptatie: durven voelen wat er is

Acceptatie is een actief gebaar in het toelaten van je gevoelens en gedachten. Het betekent dat je jezelf leert anders te reageren dan je normaal van jezelf gewend bent. Echt toelaten wat er is begint met een open houding en dat vraagt betrokkenheid en energie. Accepteren van emoties vraagt voelen en verwelkomen van wat zich aandient.

Er is een directe relatie tussen je ademhaling en je emoties en je gedachten. Als je aan het piekeren bent of er zijn veel gedachten, dan ben je waarschijnlijk geraakt in een diepere emotie. Door middel van de onderstaande oefening leer je jezelf dat de emotie niet weg hoeft, maar er mag zijn – zonder verhaal – zodat de emotie weer kan oplossen.Meditatie leert je om te voelen wat er is en er niets aan te doen. Je ziet dat emoties komen en gaan. Emoties kun je ervaren als een fysieke verkramping, zonder verhaal of verzet.

1. Kom ontspannen zitten of liggen.
2. Ervaar waar je aandacht naar toe gaat in je lichaam.
3. Waar ervaar je de spanning van angst, woede of verdriet?
4. Kijk of je bij de sensatie kunt blijven, door deze helemaal te ontmoeten. Dit is een ander uitgangspunt dan je tanden op elkaar zetten en je verzetten.
5. Kijk er met een zekere nieuwsgierigheid naar: wat ervaar ik precies en waar voel ik het in mijn lichaam.
6. Breng er je aandacht naar toe en focus op je ademhaling. Je kunt je voorstellen dat je er door middel van de adem ruimte aan geeft in je lichaam.
7. Blijf net zolang voelen en aanwezig met je aandacht tot dat de emotie/spanning wat zachter wordt.
8. Laat het er zijn. Adem ernaartoe, aanvaard het. Het is zoals het is.
9. Misschien lukt het je de spanning in je lichaam te verzachten, zodat het weer kan bewegen.
10. Erken jezelf in de emotie, pijn en spanning. Het kan helpen een hand op je buik en op je hart te plaatsen.
11. Adem bewust naar je buik en stel je open voor de ervaring, positief of negatief. Je hoeft er geen reactie op te geven.

Het van binnenuit waarnemen van je lichaam heeft tot gevolg dat je bewuster contact maakt met je gevoelens en emoties. Wanneer je bewust contact maakt met je lichaam komen er emoties los die zijn opgeslagen in de vorm van spanning, onrust en energetische blokkades. Dit kan in het begin vervelend en beangstigend zijn. Maar door je in de oefeningen te richten op het waarnemen, leer je dat je je emoties niet bent en leer je te luisteren naar dat wat je gevoel of emotie je wil zeggen.

Je leert steeds beter begrijpen dat je veel groter bent dan je lichaam. Je bent niet je lichaam of gevoelens en emoties. Je bent niet het veranderlijke. Jij bent het onveranderlijke gewaarzijn. Dat blijft altijd onaangetast.

Meditatie: durven voelen wat er is

Beluister de audio: durven voelen uit mijn boek Stilte ZIJN

Ontvang alle 11 meditaties uit mijn boek Stilte ZIJN

Leegte, stilte en rust in jezelf

In alle spirituele tradities gaat de zoeker door innerlijke leegte. Dat wat alle tradities gemeen hebben is dat zuiver, helder inzicht ontstaat in de stilte.

Maar wat wordt er in ons leven meer verwaarloosd dan stilte? Waar lopen we meer van weg dan van stilte? Velen van ons blijven houvast zoeken in ons hoofd, in overtuigingen, in meningen, in de verslaving aan denken en doen. Juist die zaken die ons weg houden van de liefde en waarheid, geven we de meeste aandacht.

We steken heel veel energie in het vermijden van stilte, in het weglopen ervan. We vullen elk moment van ons bestaan op en zoeken naar geluk in de toekomst. Waarom vermijden we stilte?

Als je bereid bent de stilte in jezelf toe te laten, kom je soms ook met existentiele gevoelens van leegte in aanraking.

Onze natuur is verbonden met leegte. Als we naar binnen keren en echt op zoek gaan naar het IK, dan vinden we niemand en niets. Als we wat losser komen van de identificatie van ons lichaam en ontdekken dat we vanuit ons diepste wezen niet beperkt zijn tot die beperkte vorm, dan kan er angst ontstaan. De schrik voor het oplossen, is de schrik van het ego om niet meer te bestaan.

Het ego-gerichte denken zal niet zomaar de houvast opgeven en probeert de controle te houden. Daarom kan dit proces van ontwaken zo vervreemdend zijn en je behoorlijk door elkaar schudden. Het denken houdt je van de stilte en vormloosheid van je essentie verwijderd en grijpt naar houvast. Erg is dat niet, maar soms komt in dit proces angst om de hoek kijken.

In stilte zijn kan heel sereen zijn, maar er kan ook onrust en angst naar boven komen.

De kunst is dan om dit te vertrouwen en te zien dat je ook die angst en gedachten kunt laten gebeuren. Je kunt deze leegte en niet-weten vertrouwen en binnengaan. Steeds vaker en steeds meer zul je kunnen rusten in deze stilte en ermee samenvallen zonder iets te hoeven doen of te begrijpen. Je ontdekt een kalme aanwezigheid waarin alles plaatsvindt, ook het denken en al die neigingen die opkomen. Dat alles wordt moeiteloos waargenomen door bewustzijn, jouw essentie. Dat is de waarde van meditatie, je leert het zien, zonder dat je er iets mee hoeft. Je kunt nog steeds meedoen aan de droom en het theater van je leven, waarin jij de hoofdpersoon bent, samen met alle andere personages. Alles in je leven gewoon door.

In je leven zullen periodes van leegte en bloei zich blijven afwisselen, maar de kramp valt steeds meer weg. Er zullen periodes zijn dat je richtingloos bent, maar altijd is er weer die heldere zuivere realiteit van het NU, waarin je aanwezig bent en waar je je enige zekerheid in je leven terugvindt. Dit is het. Hier en en nu.

Wie naar buiten kijkt, droomt. Wie naar binnen kijkt, wordt wakker.

Moedig ben je als je dieper in jezelf wilt kijken. Zelfonderzoek doen, betekent dat je bereid bent alles te zien en te doorvoelen in jezelf, tot het meest existentiele niveau. Als alles er totaal mag zijn, dan kun je een diepe liefde en vrijheid ervaren. Iets groter dan het persoonlijke zelf. Je hoeft niets meer te weten. Dat te kennen is een grote vreugde en een groot geluk.

Er is een diepe liefde die dit allemaal draagt en ziet.

X Maaike

Ik bied twee programma’s voor tips en inspiratie. Het programma Wakker ZIJN is gericht op zelfrealisatie en het proces van ontwaken (zie ook mijn boek Stilte ZIJN).

Je ontvangt elke week een mail met inspiratie, een verwijzing naar innerlijke vrijheid, een audio of een meditatie of yogaoefening.Je kunt mij altijd mailen en vragen stellen. Af en toe organiseer ik een online stilte-ontmoeting met de deelnemers van het programma waarin je een vraag kunt inbrengen en we samenzijn in stilte.

Programma Rust & Helderheid
Programma Wakker ZIJN

Een meditatiemoment voor jou

Beluister de meditatie (8 minuten) Bewustzijn als beschikbaarheid

In jou is een vrede, een tijdloosheid die niet van deze wereld is.
Het roept je terug naar jezelf.
Het is liefdevol aanwezig en altijd beschikbaar.
Het vraagt je open te zijn.
Wie ben ik? Wat ben ik? Wat is werkelijk?
Jij bent de openheid, beschikbaarheid voor dit alles.