Als je een levenswijze wilt ontwikkelen die je meer energie oplevert is het goed om te onderzoeken wat je flow geeft. Hieronder vind je een aantal kenmerken van flow[i]:

In een staat van flow zijn actie en zelfbewustzijn een. Je gaat op in wat je doet.

• Je hebt een helder doel voor ogen en om terwijl je bezig bent dat doel te bereiken ga je op ‘in de weg ernaar toe’.
• Je bent met iets bezig wat bij je past en waarvoor jezelf hebt gekozen.
• Bij flow wordt elke handeling onmiddellijk gevolgd door feedback. Dit kan zijn van anderen, waardoor je een goed gevoel krijgt. Of als je de activiteit alleen doet, dan stel je eigen criteria en geef je jezelf innerlijke feedback.
• Bij flow is er een goed evenwicht tussen de vaardigheden die je nodig hebt en de uitdaging die de situatie van je vraagt. Het resultaat is een gevoel van moeiteloosheid, maar ook het volledig focussen en opgaan in je taak.
• In flow zijn actie en zelfbewustzijn een. Je bent helemaal in het hier en nu en gaat op in je taak. Je tijdsbeleving is anders of verdwijnt.
• Het gevoel van genieten zit in je groei in een intrinsiek doel. In de flowactiviteit ben je niet bezig met je ego.
• Het gevoel van flow is dat je een wordt met iets groters dan jezelf. Tijdens de activiteit heb je het gevoel een situatie volledig te beheersen en tegelijkertijd dingen te laten gebeuren.
• Echter kies je steeds weer de uitdaging in de ontwikkeling van jezelf waardoor je een gevoel van overgave ervaart. Het gevoel van genieten zit dan in het meester worden van een moeilijke situatie. Door je helemaal over te geven aan die moeilijke uitdaging, krijg je de ervaring ‘een voertuig’ te worden van een grotere kracht.

Wanneer ben je authentiek en volledig jezelf?

Herken je enkele van deze kenmerken? Dan weet je hoe het is om ervaring van flow te hebben en jezelf volledig uit te drukken. Hoe kom je hier? Het begint erbij jezelf beter te leren kennen. Wat maakt jou tot het bijzondere en unieke mens die je bent? Wanneer ben je authentiek en heb je echt het gevoel jezelf te zijn. Welke gaven heb je en welke talenten wil je tot ontwikkeling brengen? Wat wil je eigenlijk in je leven?

Als je in flow leeft met wie je bent dan ben je trouw aan je hart.Bewustzijn wil zich via jou uitdrukken als liefde.

Als je in flow leeft met wie je bent dan ben je trouw aan je hart. Het denken creeert een leven vol met moeten en aanpassing aan de omgeving. Maar vanuit je hart kom je bij een moeitelozer Zijn. Vanuit je hart heb je contact met waarden in je leven die belangrijk voor je zijn. Vanuit je hart wil iets zich uitdrukken via jou. Het leven wil jouw potentieel kennen en als je dat leeft, dan voel je energie en

Dit klinkt allemaal heel logisch, maar ik merk in de coachings dat dit helemaal niet meer zo vanzelfsprekend is. We zijn dat innerlijk kompas kwijt en leven veelal in ons hoofd, vanuit ideeen. Terwijl leven vanuit je hart je vraagt om te voelen en dieper connectie te maken met jezelf. Als je leeft vanuit flow ben je trouw aan wie jij bent, waar je voor staat en verzet je je niet tegen het leven zoals het is. Er is overgave en tegelijkertijd een afstemming op plezier en jouw potentieel die zich wil uitdrukken als liefde. Het tegengestelde van leven vanuit trouw aan jezelf is leven van compromis naar compromis.

Flow heeft te maken met hogere staat van bewustzijn

Je kunt twee kanten van de flow-staat onderscheiden: een actieve en passieve. Een actieve wil zeggen: doen wat je echt wilt en een passieve: accepteren wat je niet kunt veranderen. Acceptatie betekent niet opgave, maar is dan een teken van een hoger bewustzijn. Vanuit dat hogere bewustzijn kun je veel beter waarnemen wat je andere opties zijn zonder dat je emotioneel en reactief bent.

Mensen in flow vermoeien zich niet door te vertellen hoe de dingen eigenlijk zouden moeten zijn. Ze stellen geen eisen aan het leven maar ze leggen de lat wel hoog voor zichzelf. Ze genieten van het nu, ongeacht de barrières en verwachte output. Ze genieten van het proces zelf. Ze doen wat ze doen omdat het is wat ze willen doen.

Hun ‘doen’ is niet het ‘doen van het ego’ maar het is een spontaan gebeuren. Er is niet een ‘doener’ aanwezig, maar wel een waarnemer van het scheppingsproces. Het proces is transpersoonlijk en toch zou het niet mogelijk zijn zonder de persoon die in de zintuiglijke wereld aanwezig is als ‘kanaal’ van een grotere levensintelligentie waarmee we verbonden zijn vanuit ons hart.

Zelfonderzoek

Zelfonderzoek kan je helpen zicht te krijgen op je waarden, je kwaliteiten, je talenten, je roeping. Wil je hier verder induiken dan kunnen deze vragen van Marlies Terstegge je helpen: 77 vragen voor flow in je leven.

Je kunt flow ervaren in bepaalde activiteiten en deze steeds meer toevoegen aan je dagelijks leven. Er is dan een optimale balans, een optimale harmonie tussen de moeilijkheid van een taak en de je persoonlijke talenten. Ik ervaar bijvoorbeeld flow als ik yogalessen of meditaties of webinars geef. Ik word dan uitgedaagd omdat ik voor de groep zit, ik ben helemaal aanwezig en val samen met dat wat ik hier kom brengen: rust en bewustzijn.

Ik ben nieuwsgierig hoe is dat bij jou? Leuk als je wilt reageren via info@maaike-dijkstra.nl

[i] Geef flow aan je leven Marlies Terstegge (2011)

Flow is een bewustzijnstoestand en staat van zijn, waarbij je opgaat in wat je doet en waarbij je heel dicht bij je essentie blijft. Je bent zo aanwezig in het moment, dat je zelfbewustzijn op gaat in de omgeving. Mihaly Csikszentmihalyi (1990) wordt vaak aangehaald in de sportwereld of het bedrijfsleven. Enkele geïnterviewden in zijn boek spraken over een “onbewuste kracht/ stroom die hen meevoerde”.

Als je flow ervaart is er rust, helderheid, energie. Flow wordt dus gekenmerkt door de volledige aandacht en energie. Je verliest je besef van persoonlijk zelf. 

Deze staat van zijn geeft een geluk. Er is minder tot geen besef van ruimte en tijd. Er is een oneindige bron van energie.  Je bent in contact met de bron.

Veel mensen zitten echter in de overlevingsmodus en zijn geprogrammeerd om te presteren en iets te moeten doen. Als we langdurig hard werken komen we in een ‘staat van zijn’ waar het sympatischische deel van ons zenuwstelsel actief is en we niet zo makkelijk meer kunnen ontspannen. Dit is het deel van het zenuwstelsel dat je helpt bij actie, presteren en overleven. We staan voortdurend ‘aan’.

Ik weet zeker dat ik vroeger veel meer in deze modus zat. En elke moeder met jonge kinderen zal dit ook herkennen. Ik had dan wel veel energie, maar ik ging eigenlijk op adrenaline en stresshormonen. Door werk- en prestatiedruk maakt je lichaam steeds weer adrenaline en cortisol aan. Je denkt dat je heel veel energie hebt, maar in de rust of op vakantie valt je energie ineens weg, krijg je hoofdpijn of voel je je niet fit.

Fysieke aspecten van flow

Je lichaam een goede barometer. Ben je met de juiste dingen bezig dan zal je lichaam ontspannen aanvoelen. Je ervaart zachtheid en ruimte in je lichaam en gevoel van verbinding met jezelf en de wereld. Zit je in de overlevingsstand of leef je vanuit je hoofd, dan zul je dat fysiek gaan voelen in de vorm van spanning die wordt vastgezet, een gevoel van verdoving of hyperalert zijn. Je lichaam maakt steeds weer adrenaline en cortisol aan.

De sympathicus, dat deel van je zenuwstelsel dat gericht is op het signaleren van gevaar blijft actief. Klaar om je te verdedigen, op naar het volgende doel. Als je deze energie niet kwijt kunt, reageert je lichaam fysiek. De sympathicus kan zijn energie niet uitwerken. Zoals vechten of vluchten). Dan gaat het zenuwstelsel in de bevriesmodus. Het bindweefsel in je lichaam spant aan en er kunnen fysieke klachten ontstaan.

De natuurlijke ‘fabrieksinstelling’ van je lichaam is ontspannen. Het parasympathische zenuwstelsel (de ventrale vagus hart-hoofd verbinding), is actief als je je veilig en gedragen voelt. Je lichaam herstelt en heelt vanzelf in deze toestand, net als wanneer je slaapt. . Zo was je toen je heel jong was, ontspannen, natuurlijk en vrij. In deze staat is  ventrale vagus actief. Je ervaart veiligheid, vertrouwen en verbinding met de wereld om je heen.

Zelfonderzoek

Je als een soort nulmeting eens bij jezelf stil staan in hoeverre je flow ervaart in je leven en je verbonden voelt met jezelf en de wereld om je heen.

Geef je jezelf een voldoende of onvoldoende op de volgende aspecten:

• Helderheid
• Keuze
• In je centrum zijn
• Verbinding
• Uitdaging
• Vertrouwen

In het programma Rust en Helderheid gaan we verder met al deze aspecten van flow.

Als je ziet dat alles energie is, dan kun je ermee gaan werken. Alles wat je aandacht geeft groeit. Waar geef jij je energie aan?

Gedachten zijn ook een vorm van energie. Een gedachte kun je zien als een informatiepakketje met energie. Wat geloof jij? Luister je naar je gedachten?Je lichaam reageert onmiddellijk op elke gedachte die opkomt. Wakker zijn betekent bewust aanwezig zijn, voelen en kijken naar gedachten.

Belangrijk daarbij: Zet je hart op 1.

Kies steeds weer voor liefdevol aanwezig zijn. Bewuster kiezen voor liefde en een goed gevoel betekent dat je meer zelfzorg gaat toepassen. Minder moeten. Als je steeds meer gaat kiezen voor een goed gevoel en dat wat je energie geeft, dan krijg je meer energie. Als je steeds meer gaat kiezen voor plezier maken, dan krijg je meer plezier. Ik noem het ook wel het bruisballetje in je buik. Voel je dat nog? Hoe zit dat bij jou?

Als je bewuster wordt van gedachten en hoe ze je steeds uit het moment halen, dan is er meer levensenergie beschikbaar.

Welk cijfer geef je je vitaliteit? Op een schaal van 1 tot 10?

1. Wat zou je kunnen doen om vitaler te worden?

2. Hoe zit het met je stressniveau? Wat voor cijfer geef je jezelf als je kijkt naar de stress die je ervaarde in je werk in de afgelopen week, de afgelopen maand en de afgelopen 3 maanden? Is de stress langdurig of wisselend?

3. Wat kun jij morgen al doen om je stress te verminderen?

4. Welke activiteiten geven jou in het dagelijks leven spanning?

5. Hoeveel lichaamsbeweging heb je per dag?

6. Hoe is het mentaal met je? Ben je over het algemeen kalm of onrustig? Ben je veel aan het piekeren?

7. Hoe is je concentratie? Ben je vergeetachtig?

8. Hoe slaap je en hoeveel uur gemiddeld per nacht?

Hieronder 3 oefeningen die je helpen bewuster te zijn van je energie.

1. Tijd voor jezelf nemen

De eerste, allerbelangrijkste oefening is tijd te nemen voor jezelf. Als je (weer) tijd neemt voor jezelf, zet je een eerste stap naar luisteren naar jezelf. Een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap is de verbinding maken met jezelf, reflecteren op jezelf en bewuste keuzes maken. Dat kan alleen als je hier bewust tijd voor neemt. Hoeveel tijd je neemt, spreek je af met jezelf. Richtlijn is om elke dag 30 minuten een moment voor jezelf te nemen, waarbij je je dagelijkse activiteiten bewust onderbreekt en alleen tijd doorbrengt.

Je kunt kiezen voor meditatie, beweging, sporten, lezen, creativiteit, ontspanning zolang de tijd voor jou maar voedend is. Maar als je een intentie maakt, is het goed om je daar minstens een week aan te houden. Zet de oefeningen als afspraak met jezelf in de agenda. Het is een belangrijk onderdeel van jouw zelfzorg en draagt bij aan jouw levenskwaliteit. Kijk wat het na een week met je heeft gedaan.

2. De zes levensgebieden

Tijd is ook een vorm van energie, want alles is energie. Waar geef jij je tijd aan? In deze oefening kijk je naar zes levensgebieden. De meeste mensen geven hun tijd aan werk, familie en vrienden en relatie. De uitdaging is om je tijd te gaan geven aan je ziel, je lichaam en relatie met jezelf en bewustzijn. Als je die bronnen in jezelf aandacht geeft, gaat dat vanzelf uitstromen naar het rechterdeel van de taart. Hier lees je meer.

3. Energiegevers- en nemers

Wat geeft je energie en wat kost je energie? Een mooie oefening om grip te krijgen op je energiebalans, is om te kijken naar je werkbalans en energiegevers en –nemers in je dagelijks leven en je werk. Je kunt allereerst bewuster gaan kiezen voor activiteiten die jou energie geven. Ten tweede kun je kijken welke overtuigingen, gedachten zich voordoen in activiteiten die je veel energie kosten. Het verzet op iets wat er is, kost ons bakken met energie. Je kunt leren bewuster aanwezig te zijn. Lees meer

Nadi’s en meridianen

De nadi’s vormen samen een netwerk met ontelbare vertakkingen. Zoals bijvoorbeeld het zenuwstelsel bestaat uit een netwerk van zenuwen. De nadi’s en de meridianen zijn de onzichtbare energiebanen in je lichaam. Er stroomt levensenergie doorheen. Nadi komt van ‘nad’ wat stroom of ‘flow’ betekent. Misschien is het je wel eens opgevallen dat je na yoga, meer ruimte en energie ervaart in je lichaam. Alsof alles weer stroomt.

Nadi’s zijn kanalen waardoor het bewustzijn stroomt. De term verwijst in het sanskiret naar buis, pijp, zenuw. Prana (levensenergie) stroomt door deze rivieren in het lichaam.

In de yin yoga werken we met de 12 meridianen die door het fascia, het bindweefsel van ons lichaam lopen. Door het bindweefsel op rek te brengen, activeer je je meridianen en breng je je lichaam en organen weer in balans. Wat yin yoga voor je lichaam doet, lees je hier.

Het fysieke, energetische en causale lichaam

In de yogaleer maken we onderscheid tussen het fysieke, energetische en causale lichaam. Het fysieke lichaam is het meest tastbaar. Het bestaat uit je botten, je spieren en het bindweefsel dat een verbindende functie heeft in je lichaam.

Daarnaast kennen we het subtielere lichaam, dat verwijst naar dit wonderbaarlijk netwerk – je zenuwstelsel en energiebanen. Het subtiele lichaam noemen we ook wel het energetische lichaam. Je kunt het niet zien, maar wel voelen. Je voelt het bijvoorbeeld in de vorm van tintelingen of stroming. Of als iemand in je energie/aura komt.

Door yoga en meditatie wordt je steeds gevoeliger voor de signalen van je lichaam en ga je steeds bewuster voelen. Hier werk ik ook mee in de coaching. Je ontwikkelt steeds meer lichaamsbewustzijn en bent beter in staat te luisteren naar de signalen van het lichaam en bewustere keuzes te maken – in overeenstemming met je gevoel.

Tenslotte is er het causale lichaam, dat verwijst naar ‘de spirit’: het nog subtielere bewustzijn. Een aanwezigheid voorbij de vorm. Voor ieder van ons uniek. Het causale lichaam verwijst naar jouw unieke pad, de laag van de ziel. Diep van binnen ken je je Gods-essentie als licht en vrijheid voorbij de vorm. Tegelijkertijd is er een levenspad dat voor jouw klopt en heb je daarin onderscheidingsvermogen. Een innerlijke weten wat voor jouw liefdevol is, trouw aan jouw unieke levensweg.

Je kunt hierin nog subtielere lagen onderscheiden, maar we gaan even terug naar het energetische lichaam.

Naast de nadi’s heb je zeven energiecentra in je lichaam: de chakra’s. Hier heb je vast wel eens van gehoord tijdens de yogales. De zeven chakra’s verwijzen allemaal naar energiecentrum in je lichaam. Ze zijn alle zeven verbonden met een ander thema in je leven en met levensenergie. Als je goed in balans bent, dan gaat de levensenergie stromen.

De zeven chakra’s

De zeven chakra’s zijn energiecentra in het lichaam en verbonden met thema’s.

1. Eerste chakra – wortel chakra: kleur rood

Het wortel chakra bevindt zich aan de basis van de ruggengraat.De kracht van het eerste chakra staat voor de lichamelijke vitaliteit die een persoon heeft. Is je wortel chakra in balans dan ervaar je waarschijnlijk een goede fysieke gezondheid. Het wortel chakra staat ook voor de basis in het fysieke leven.

2.Tweede chakra – heiligebeen chakra: kleur oranje

Het heiligbeen chakra ligt op de onderbuik, tussen de navel en geslachtsdelen. Het tweede chakra reguleert alle emoties. Het is het punt van menselijke verbondenheid, dit geeft een mens de tools om andermans gevoelens te kunnen aanvoelen. Ook is dit het chakra van onze seksualiteit.

3. Derde chakra – zonnevlecht chakra kleur geel

Het zonnevlecht chakra vind je ter hoogte van de navel.Het derde chakrapunt staat voor ons denken. Ons emotionele leven, wilskracht. Als je zonnevlecht chakra genoeg open staat, ben je goed in contact met je eigen gevoelens, je hebt genoeg zelfwaardering.

4. Vierde chakra – hartchakra kleur: groen

Het hart chakra bevindt zich midden in de borst bij het hart. Het vierde chakra staat in het teken de liefde. Wanneer je hart chakra open staat zie jij de mensen zoals ze zijn en voel je liefde voor je medemens en dieren.

5. Vijfde chakra – keelchakra kleur: blauw

Het vijfde chakra vind je in de keel. Het keel chakra heeft als thema communicatie. Als je eigenlijk iets wilt zeggen maar het niet doet, kan het keel chakra hieronder lijden. Ook zorgt het keel chakra ervoor dat je in staat bent om een zekere onafhankelijkheid te creëren van de mening van andere mensen waardoor je dit makkelijker kunt loslaten.

6. Het zesde chakra: derde oog chakra kleur indigo/paarsblauw

Het zesde chakra ligt midden op het voorhoofd. Dit is het chakra van het visualisatievermogen. Daarnaast staat het derde oog chakra voor creatieve energie en nieuwe ideeën.

7. Zevende chakra: kruin chakra kleur goud/wit

Het zevende chakra bevindt zich boven het hoofd. Dit is het punt dat ons verbindt met de kosmische energie. Het verwijst dan ook naar boven. Wanneer het kruin chakra open staat ben je goed in contact met je eigen intuïtie.

Ida, Pingala en Sushumna

Binnen het netwerk van nadi’s zijn er drie belangrijke kanalen. Deze beheersen de stroom van prana en bewustzijn in alle andere nadi’s van het lichaam. Deze drie nadi’s heten Ida, Pingala en Sushumna.

De Ida nadi beheerst alle mentale processen, terwijl de Pingala nadi alle vitale processen beheerst. Ida staat voor de maan (het vrouwelijke) en Pingala (het mannelijke) voor de zon. Een derde nadi, Sushumna, is het kanaal voor het ontwaken van het spirituele bewustzijn.

Sushumna: ontwaakt bewustzijn

Sushumna stroomt door het centrale kanaal van het ruggenmerg, terwijl Ida en Pingala gelijktijdig over de buitenkant van het ruggenmerg stromen, maar nog steeds aan de binnenkant van de wervelkolom. De Ida, Pingala en Sushumna nadi’s beginnen in de bekkenbodem. Van daaruit vloeit Sushumna rechtstreeks naar boven binnen in het centrale kanaal, terwijl Ida naar links gaat en Pingala naar rechts.

Ida en de Pingala werken om de beurt in het lichaam, niet tegelijkertijd. Als je je neusgaten observeert, merk je dat over het algemeen de ene kant vrij stroomt en dat de andere kant geblokkeerd is. Als het linker neusgat open is, is het de maan energie of Ida nadi die stroomt; als het rechter neusgat vrij is stroomt de zonne-energie of Pingala nadi.

Onderzoeken hebben aangetoond dat wanneer het rechter neusgat open is, de linker hemisfeer van de hersenen is geactiveerd. Wanneer het linker neusgat open is, is de rechter hersenhelft geactiveerd. Dit is hoe de nadi’s of energie-kanalen de hersenen, het levensproces en het bewustzijn controleren.

Als we deze twee energieën – Prana en Chitta, Pingala en Ida, het leven en bewustzijn, nu simultaan kunnen laten werken, dan kunnen de beide hersenhelften gelijktijdig functioneren en kunnen ze zo samen de denk-, levens-en intuïtieve processen regelen. Je bent dan in een staat van hoger bewustzijn en verbonden met een grotere universele intelligentie.

Lees meer over mijn yogalessen in Sneek